Wat doet Purmerend en waarom?

In Purmerend is de begeleiding van jongeren met een afstand tot de arbeidsmarkt bewust anders ingericht om beter aan te sluiten bij de complexiteit van de doelgroep. Jongeren hebben vaak problemen op meerdere leefgebieden. Purmerend kiest daarom voor een aanpak waarin niet de regels, maar de situatie van de jongere leidend is. Alleen sturen op werk is dan niet voldoende.

De gemeente Purmerend werkt daarom met één consulent die verantwoordelijk is voor zowel werk als inkomen. Dit zorgt voor samenhang in besluiten en voorkomt dat de jongere moet schakelen tussen verschillende loketten. Hierdoor ontstaat sneller een band met de jongere en kan de consulent een duidelijke en eerlijke boodschap overbrengen.

Purmerend werkt vanuit vertrouwen en de menselijke maat. Wanneer een jongere een afspraak niet nakomt, wordt eerst gekeken naar de reden daarvan. Vanuit dat begrip wordt een nieuwe kans geboden. Dit vraagt om vertrouwen in de jongere en in het professioneel oordeel van medewerkers.

Het opbouwen van een vertrouwensband kost tijd. Als dit vertrouwen er is, neemt de motivatie van jongeren toe en worden stappen richting duurzame participatie sneller gezet. Hoe ziet dit eruit in de praktijk in Purmerend?

Gezamenlijke start met alle betrokkenen

Na een aanmelding bij Werkom voor re-integratie, vindt een gesprek plaats tussen consulent van de gemeente, een casemanager van Werkom en de jongere In dit gesprek brengen ze de situatie integraal in beeld en maken ze concrete afspraken over de vervolgstappen, zodat vanaf het begin duidelijkheid en gezamenlijke regie ontstaat. 

Brede blik op leefgebieden

De begeleiding start vanuit de volledige situatie van de jongere. Werk is vaak niet het enige vraagstuk. Er wordt ook gekeken naar bredere leefgebieden zoals gezondheid, schulden, thuis/woonsituatie en motivatie. Door deze leefgebieden in samenhang te bekijken, ontstaat een realistischer beeld van wat iemand nodig heeft om stappen te zetten richting werk en participatie

Korte lijnen en directe afstemming

Professionals stemmen frequent af en betrekken waar nodig andere partijen, zoals werkgever, zorgorganisaties of ouders. Dit gebeurt via korte, informele lijnen, zodat iedereen direct op de hoogte is.

Wat zijn de werkzame elementen en wat vraagt dit van gemeenten?

• Eén regiepunt: één consulent combineert werk en inkomen, waardoor de jongere niet hoeft te schakelen tussen loketten. Maak hiervoor per casus zichtbaar wie regie heeft.
• Structureel casuïstiekoverleg: organiseer een vaste overlegcyclus waarin consulenten casussen bespreken en afstemmen hoe ze hiermee omgaan. Betrek waar nodig ketenpartners bij het overleg rondom de desbetreffende jongere en leg afspraken en besluiten vast.
• Leefgebieden leidend: de benadering start vanuit de situatie van de jongerer, niet vanuit regelingen. Richt intake- en voortgangsgesprekken breed in met een focus op meerdere leefgebieden.
• Direct schakelen bij signalen: professionals hebben regelmatig overleg en nemen direct contact met elkaar op bij signalen, in plaats van via formele overdrachten. Hierdoor worden problemen sneller opgepakt en voorkomt de gemeente uitval. Maak afspraken over de responstijden en faciliteer direct contact tussen professionals om overdrachten te beperken.
• Informele lijnen benutten: het gebruik van berichtgroepen en direct contact versnelt afstemming en vergroot betrokkenheid. Sta gebruik van directe communicatiekanalen toe (binnen AVG-kaders) en leg vast wat wel/niet wordt gedeeld; borg de bereikbaarheid.
• Netwerk van de jongere inzetten: in Purmerend worden betrokkenen, inclusief de jongere zelf, samengebracht. Hiermee zorgen we ervoor dat het netwerk meer betrokken wordt bij de jongere zelf omdat wij uiteindelijk een passant zijn in het leven van zo’n jongere terwijl het netwerk er altijd zal zijn. Als er geen netwerk is dan zorgen we ervoor dat er een netwerk om de jongere heen gebouwd wordt. 
• Adaptief werken (bijstellen waar nodig): plan periodieke evaluaties (bijv. elke 4 tot 6 weken) en maak het eenvoudig om plannen aan te passen zonder zware herbeoordeling. 

Wat maakt dit anders dan de traditionele aanpak? 

In de werkwijze van Purmerend staat niet de regeling centraal, maar de situatie van de jongere Deze aanpak vraagt een fundamenteel andere manier van werken dan in veel gemeenten gebruikelijk is. Professionals kijken breder dan alleen werk en nemen ook andere leefgebieden mee. Waar traditioneel wordt gewacht op voorzieningen of overdrachtsmomenten, wordt hier actief gehandeld om continuïteit te borgen. Afstemming verloopt minder via formele lijnen en meer via direct contact. Dit vraagt om vertrouwen in professioneel oordeel en ruimte om af te wijken van standaardprocessen, ook wanneer dit schuurt met bestaande werkinstructies of verantwoordingsstructuren. 

Daarnaast wordt expliciet gestuurd op de competenties van medewerkers. Van professionals wordt verwacht dat ze doorvragen, kritisch naar situaties kijken en een breed perspectief hebben op de leefgebieden van een jongere. De gemeente selecteert hier ook actief op bij de instroom van nieuwe medewerkers, zodat deze manier van werken vanaf het begin wordt geborgd.

Aandachtspunten en grenzen

• Afhankelijk van samenwerking: deze werkwijze is sterk afhankelijk van goede samenwerking en onderlinge relaties tussen professionals.
• Schaalbaarheid: in grotere gemeenten complexer door organisatie-inrichting
• Privacy: AVG beperkt wat schriftelijk kan worden vastgelegd
• Tijd: opbouwen van vertrouwen kost tijd

Direct aan de slag

De tips van de gemeente Purmerend en Werkom op een rij:

• Loop een keer mee met een casusoverleg en observeer waar vertraging of overdracht ontstaat.
• Bespreek met het eigen team één casus waarin het vastloopt en analyseer samen wat er anders had gekund.
• Breng in kaart hoeveel schakels een jongere nu doorloopt en waar dit eenvoudiger kan.
• Ga in gesprek met een jongere over hoe hij of zij de begeleiding ervaart en wat beter kan.
• Kies één teamoverleg om expliciet stil te staan bij professioneel oordeel versus regels.
• Test in één casus bewust een andere werkwijze (bijv. sneller schakelen of minder overdragen) en evalueer het effect.
• Breng in kaart welke werkinstructies het werken vanuit vertrouwen belemmeren en bespreek waar ruimte nodig is.
• Als collega gemeente hier verder over in gesprek willen of graag willen dat er iemand mee denkt neem dan contact op met de coördinator van de gemeente Purmerend die aan de start stond van deze werkwijze Marjolein Smedes via m.smedes@purmerend.nl of 0299 480421.