Missing media.Nummer 6, 2017

Commentaar Jantine Kriens

U hebt dat plaatje over exponentiële groei van technologische vernieuwing vast wel een keer gezien: een mannetje op een licht hellend vlak voor een steile berghelling. Ik vind het een fascinerend plaatje, ook omdat die berghelling in het echt natuurlijk helemaal niet zichtbaar is. We staan voor een steile versnelling van technologische vernieuwing zonder het te beseffen, laat staan dat we een idee hebben wat dat betekent voor ons leven. Zouden mijn overgrootouders zich ook zo gevoeld hebben toen ze de stoomtrein naar Haarlem zagen gaan?

Het is nog maar een paar decennia geleden dat je stukken met de hand schreef, waarna de typekamer ze uitwerkte. Ik herinner me nog goed dat mijn hele vloer bezaaid lag met stukjes tekst omdat ik de volgorde van bijvoorbeeld de conceptnota Rotterdam in de multiculturele samenleving van vandaag voortdurend veranderde. En iPads... Het is nog maar zeven jaar geleden dat de gemeentesecretaris en ik tegen de stroom in een ‘pilot’ startten. En vandaag de dag werken we volledig papierloos, ook bij de VNG.

We proberen en experimenteren en soms lukt het, maar soms ook niet

Ook in ons persoonlijk leven is veel veranderd. Mijn 85-jarige moeder facetimet met haar kleindochters in Amerika en haar achterkleinkinderen in Rotterdam, speelt Wordfeud met haar schoondochters in Frankrijk en Arnhem en heeft via haar iPad dagelijks contact met familie, vrienden en kennissen.

Het wordt steeds duidelijker dat de techniek ons leven verandert omdat we dingen op een heel andere manier kunnen doen. Daarmee is ICT niet langer het terrein van techneuten; het is ook onderdeel van de dienstverlening. Als je de dienstverlening aan je inwoners wilt verbeteren, moet je niet met de techniek beginnen maar met de uitvoering. Dan moeten degenen die verstand hebben van dienstverlening nieuwe werkprocessen ontwerpen waar de techniek dienstbaar aan is. Je moet dan heel goed weten wat de burgers van de overheid verwachten en wat ze zelf willen doen. Overal in het land denken groepjes mensen na over de consequenties van technologische vernieuwing voor de maatschappelijke opgaven waar we voor staan. We proberen en experimenteren en soms lukt het, maar soms ook niet.

Het leuke is dat alle technologische ontwikkelingen in onze tijd een radicale omkering van ons denken over beleid en uitvoering mogelijk en noodzakelijk maken. Misschien is de belangrijkste vraag voor de komende jaren wel hoe we beleid voor de uitvoering maken.

Jantine Kriens, algemeen directeur van de VNG, jantine.kriens@vng.nl, @kriens