De gemeente Horst aan de Maas is vorig jaar heringedeeld. ‘Bij de herindeling heeft de gemeente een budget beschikbaar gesteld voor activiteiten in de samenleving gericht op het versterken van de sociale cohesie. En dat heeft goed gewerkt. Wellicht is dat ook een goed idee voor andere gemeenten die in een herindelingstraject zitten.’ Deze tip kreeg VNG-directieraadvoorzitter Ralph Pans mee bij zijn bezoek aan Horst aan de Maas op 30 november 2010.

De herindeling van Horst aan de Maas was per 1 januari 2010 een feit. De gemeente vraagt bij de VNG aandacht voor een knelpunt bij de herindeling, namelijk de toekenning van de herindelingsbijdrage van het Rijk. De uitkering gaat nu naar één van de gemeenten die bij de herindeling is betrokken en dat werkt complicerend voor de overige gemeenten.

Het gesprek tijdens het bezoek van Ralph Pans aan de gemeente Horst aan de Maas gaat vervolgens over een aantal zaken waar de gemeente graag aandacht voor wil van de VNG.

BTW-verhoging podiumkunsten
Horst aan de Maas zou graag willen dat de VNG actie onderneemt tegen de voorgestelde BTW-verhoging podiumkunsten, omdat dit een forse aanslag betekent op het culturele leven in de gemeente.

Versoepeling ontslagrecht
De gemeente is voorstander van een versoepeling van het ontslagrecht. De gemeente ondersteunt het uitgangspunt ‘Met minder meer’. Maar het verloop onder het personeel is laag en de nieuwe gemeentelijke taken vragen nieuwe competenties van ambtenaren. Zonder doorstroming kan de organisatie die vernieuwing niet realiseren: ‘bescherming leidt tot verkramping’.

Reclameheffing
De gemeente vraagt de VNG om zich hard te maken voor het in stand houden van de reclameheffing. In het centrum van Horst is de reclameheffing ingesteld op verzoek van de ondernemers. De gelden uit deze heffing komen via het Centrummanagement van Horst ten goede aan de kwaliteit van het centrum. ‘De opbrengst van de reclameheffing geeft een economische impuls en levert een bijdrage aan de kwaliteit van de openbare ruimte. Alle ondernemers profiteren daarvan.’

Identiteitsfraude
De bestuurders van Horst aan de Maas vragen de VNG om te onderzoeken of de gemeente iets kan ondernemen tegen identiteitsfraude, bijvoorbeeld misbruik met bankrekeningnummers. ‘Op dit moment is het misbruiken van een identiteit niet wettelijk strafbaar. Het Steunpunt Identiteitsfraude biedt geen soelaas.’ Er is behoefte aan casuïstiek.

Decentralisatie overheidstaken
Vanzelfsprekend komt het gesprek ook op de decentralisaties van overheidstaken naar gemeenten. ‘Er is sprake van een proces richting meer verantwoordelijkheid voor burgers en minder overheid. Hiervoor is een masterplan deregulering nodig, met een duidelijke grens voor de taken van de gemeente.’

Bovendien kan decentralisatie van overheidstaken alleen een succes worden als er voldoende beleidsruimte is voor de gemeente is. Landelijke regelgeving levert vaak contraproductieve effecten op. Twee voorbeelden:

  1. De burgemeester kan niet zelf een acuut probleem van discriminatie aanpakken, omdat er antidiscriminatieregelgeving is die voorschrijft dat er eerst een onafhankelijk onderzoek nodig is. 
  2. De regeling combinatiefuncties brede school/sport verplicht gemeenten een voorgeschreven aantal combinatiefuncties in te zetten, ook daar waar de gemeente met minder combinatiefuncties toe kan.

Ralph Pans zegt dat er in het Bestuursakkoord randvoorwaarden komen voor de nieuwe decentralisaties. ‘Bovendien moet er helderheid komen over de financiën voor de met de overheveling gemoeide taken.’

Daarnaast wil de VNG voortaan een disclaimer in wetten en regels. Als een wetswijziging door de Kamer wordt aangenomen, moeten vooraf alle partijen worden betrokken. ‘VNG pleit voor vertrouwen in plaats van wantrouwen.’