Mohammed Obeido is een van de tachtig door Pharos opgeleide sleutelpersonen in Nederland. Maar hij wilde graag meer betekenen voor de vluchtelingen in ons land. Drie jaar nadat Mohammed vanuit Syrië in Nederland is aangekomen, heeft hij nu centrum Boost in Arnhem opgericht. Daar kunnen statushouders op allerlei manieren aan hun integratie en ontwikkeling werken. ‘We willen een bijdrage leveren aan de Nederlandse maatschappij.’

Mohammed merkte door zijn contacten met statushouders en zijn eigen ervaring dat integratieprogramma’s vaak niet aansluiten bij wat mensen nodig hebben. Zo ontstond zijn idee voor ‘Boost’.

De maatschappij begrijpen

Toen Mohammed net in Nederland was aangekomen, werd hij uitgenodigd voor een buurtfeest. ‘Ik kon direct contact maken met de Nederlanders. Ik had behoefte om de maatschappij te leren kennen en te onderzoeken. Ik wilde die graag begrijpen.’ Mohammed kwam in Nederland ook oude bekenden tegen. ‘Ik had in Syrië veel contacten door mijn werk als psycholoog, onder andere in een ziekenhuis. Sommige mensen zag ik hier weer terug. Ik leerde ook snel veel nieuwe mensen kennen. Statushouders wisten mij te vinden vanwege mijn achtergrond. Bij mij konden ze hun problemen kwijt.’ Zo kreeg Mohammed snel een beeld van waar statushouders in Nederland tegenaan lopen. ‘En ik ben zelf ook vluchteling. We maken allemaal hetzelfde mee.’

Integratie

Statushouders steken weinig op van de bestaande integratietrajecten, merkte Mohammed. ‘De taal is het eerste obstakel. Is je moedertaal Arabisch, dan valt Nederlands leren niet mee. De taallessen worden in het algemeen gegeven door vrijwilligers. Zonder veel opbouw, en zonder uitleg in het Arabisch waardoor veel dingen niet blijven hangen. Daar komt nog bij dat er weinig gelegenheid is de taal in de praktijk te oefenen. Er is nauwelijks contact met Nederlanders.’ In de participatielessen krijgen statushouders beperkt les over de Nederlandse maatschappij. ‘Met een tolk die vaak eigen interpretaties maakt of te letterlijk vertaalt.’ Verder kampen veel mensen met psychische problemen. ‘Als ze hier komen is er eerst heel veel te regelen. Wanneer dat voorbij is en er komt rust, ontstaat er ruimte voor de depressie of het trauma dat ze hebben opgelopen door de oorlog en de vlucht. Soms zijn er botsingen in de familie door culturele verschillen. Kinderen nemen vrijheden van de Nederlanders over die de ouders niet gewend zijn. Ook procedures, regels en formulieren zijn lastig te doorgronden. In Syrië gebeurt veel nog op papier, hier regel je bijna alles online. Dat is wennen.’ Vluchtelingen zullen niet snel negatieve feedback geven aan instanties. ‘Ze komen uit landen met een onveilig regime. Ze zijn gewend dat de officiële instanties niet te vertrouwen zijn. Ze houden daarom liever hun mond of zeggen standaard ja, zonder het ermee eens te zijn. Daardoor denkt iedereen dat hij het goed heeft gedaan.’

Sleutelpersoon

Mohammed verzamelde al deze ervaringen. Intussen werkte hij als sleutelpersoon voor de gemeenten Arnhem en Ede. Hij gaf statushouders voorlichting over gezondheid in Nederland en individuele begeleiding. De rol van sleutelpersoon heeft Mohammed in samenwerking met de klantmanagers Werk & Inkomen, wijkteams, VNG en GGD vormgegeven. Zo werden zijn rol en zijn netwerk steeds groter. ‘Door de problemen die ik tegenkwam, raakte ik extra gemotiveerd om iets te doen, iets op te zetten wat werkt.’ Mohammed wil alle op integratie gerichte activiteiten in Arnhem op één plek concentreren waar ook ruimte is voor contact met Nederlanders. Het idee is hulp te bieden totdat de statushouder op eigen benen kan staan.

Overtuigen

Een Nederlandse vrouw, die hij had ontmoet op een buurtfeest hielp Mohammed bij het uitwerken van zijn idee. Ook zijn consulent bij Werk & Inkomen geloofde erin. Een Nederlandse vriend bracht hem in contact met de wethouder. ‘De gemeente nam mijn initiatief niet direct serieus, maar toen ik in contact kwam met een vergelijkbaar initiatief in Amsterdam, kwam er schot in de zaak. Zij hebben mij geholpen om het in Arnhem van de grond te krijgen.’ Uiteindelijk gaf Mohammed een presentatie aan de wethouder in het bijzijn van de bestuursadviseur, een vertegenwoordiger van de woningbouwcorporatie, Stichting Doen en de wethouder van Amsterdam-West. Ook de betrokkenen van het Amsterdamse initiatief waren erbij. Dat heeft goed geholpen. Ook maakte Mohammed een film waarin Syriërs vertellen wat ze ervaren in Nederland. ‘Daarmee laten we zien wat er echt bij hen speelt, achter de schermen.’

Boost

Nu is het gelukt om op één centrale plek in Arnhem te starten met Boost. 'Arnhem voor Vluchtelingen' is samengegaan met Boost Arnhem. ‘Alle op integratie gerichte activiteiten in Arnhem zijn nu bij Boost te vinden. Het is de bedoeling samen te werken met de wijkteams, teams leefomgeving, GGD, Werk & Inkomen, het Werkgeversservicepunt, Vluchtelingenwerk en het Universitair AsielFonds, en hen bereid te vinden een deel van het programma te verzorgen. We werken met tweehonderd vrijwilligers, waaronder docenten. Dat resulteert in een breed aanbod op het gebied van taal, begrip en vaardigheden die je in Nederland nodig hebt. We willen computerles geven en mensen begeleiden naar werk. Op de taalles volgt altijd een lunch met Nederlanders, zodat statushouders op een laagdrempelige manier de opgedane kennis kunnen oefenen in de praktijk.’ Mohammed wilde per se alles op een plek. ‘Als het aanbod door de stad verspreid is, werkt het niet. Ik ben blij dat we een gebouw hebben kunnen vinden.’ De inrichting van het gebouw komt van de kringloop en de 'Arnhemse uitdaging' is gevraagd een bijdrage te leveren in het de vorm van computers en andere faciliteiten.

Effect

Statushouders kunnen bij Boost terecht tot zij voldoende zelfredzaam zijn. 'Vluchtelingenwerk begeleidt maar 18 maanden. Dat is voor veel mensen te kort. Wij willen doorgaan tot mensen het zelf kunnen.' De gemeente Arnhem ondersteunt het initiatief van Mohammed met een burgerinitiatiefsubsidie. Met Stichting Doen en de Dullaertstichting lopen gesprekken ‘Het plan is de eerste dertig mensen die nieuw in Arnhem zijn gekomen, een traject te laten volgen bij Boost. Na een half jaar wil ik laten zien wat zij hebben geleerd en aantonen dat de aanpak van Boost werkt.’

Samenleven

Het doel van Boost is dat statushouders echt kunnen meedoen in de samenleving. ‘Wij willen iets betekenen in de maatschappij. We willen werken en iets bijdragen, samen met Nederlanders. Geen aparte groep zijn, maar echt samenleven met Nederlanders. Een leven hier opbouwen. Alle vluchtelingen zijn welkom bij Boost, of het nu Eritreeërs, Irakezen, Syriërs of Afghanen zijn. Later zou ik het initiatief Boost willen verbreden naar kwetsbare Nederlanders. Ook voor hen kan Boost iets betekenen. Uiteindelijk is mijn droom om Boost tot een landelijk initiatief te maken. Ik heb uitgerekend dat ik nu via mijn netwerk driehonderd mensen per dag bereik. Dat moet dus lukken.’

Boost gaat in december open, van maandag tot en met vrijdag van 13:00 tot 17.00 uur. Iedereen is welkom aan de Drie Koningen Dwarsstraat 30 te Arnhem.