Vrijlating giften en kosten tot €1.200 

Giften en kostenbesparende bijdragen worden in de gemeente tot een bedrag van € 1.200 per kalenderjaar volledig vrijgelaten bij de vaststelling van het recht op en de hoogte van de algemene bijstand. Dit is inmiddels wettelijk vastgelegd in de Participatiewet. Ongeacht of de uitkeringsgerechtigde deze incidenteel of structureel ontvangt. Pas vanaf € 1200 vindt er een inhoudelijke beoordeling plaats.

Voor giften en kostenbesparende bijdragen boven de € 1.200, geldt in de gemeente een extra vrijlating als deze in het individuele geval en uit het oogpunt van bijstandsverlening verantwoord zijn. De richtlijn is opgesteld om in de gemeente vast te leggen hoe men met giften en kostenbesparende bijdragen omgaat.

Voor giften en kostenbesparende bijdragen boven de € 1.200, geldt in de gemeente een extra vrijlating als deze in het individuele geval en uit het oogpunt van bijstandsverlening verantwoord zijn. Er wordt dus per individuele casus, op basis van de omstandigheden, afwegingsvrijheid aan de uitvoerend professional gelaten. Die maakt een inhoudelijke beoordeling. 

Giften tot € 1.200 en kostenbesparende bijdragen 

Een gift of kostenbesparende bijdrage dient een onverplichte karakter te hebben. Er staat geen tegenprestatie tegenover:

• Ontvangen geldbedragen hebben een onverplicht karakter hebben. Er staat niets tegenover. Het maakt niet uit wie de gever is, waar het geld voor bedoeld is of hoe iemand het geld besteed. Denk aan giften in de vorm van geld om iets leuks te doen, vliegtickets te kopen, de maand door te komen, de huur te betalen, een schuld te betalen, op de spaarrekening te zetten enzovoorts;  
• Ontvangen giften in natura hebben een onverplicht karakter. Ook als ze (theoretisch) te gelde gemaakt zouden kunnen worden; 
• Bijschrijvingen zoals Tikkies, betaalverzoeken via een bank app en overschrijvingen van derden die niet te herleiden zijn tot een eerder voorgeschoten of uitgeleend bedrag en niet boven de € 1.200 uitkomen tellen we niet mee als vermogen of inkomen*.  
• Contante geldstortingen (dus cash gekregen en vervolgens op de bankrekening gestort) met een aannemelijk verhaal laten we vrij. Aannemelijkheid bepaalt de uitvoerend professional; 
• Lasten die rechtstreeks (dus niet via de bankrekening van belanghebbende) betaald worden door een derde. Bijvoorbeeld een moeder die rechtstreeks de zorgpremie voor haar zoon betaalt. Of een derde die boodschappen voor belanghebbende in de winkel pint.

* Let op: boven de € 1200 tellen ze dus wel mee als inkomen of vermogen, tenzij ze in het individuele geval en uit het oogpunt van bijstandsverlening verantwoord zijn. 

Buiten beschouwing gelaten ontvangsten 

Sommige ontvangsten laten we buiten beschouwing. Vaak hebben die een wettelijke grondslag of vormen ze onderdeel van het reguliere levenspatroon van mensen die bijvoorbeeld een bijschrijving tot gevolg hebben, maar niet inkomen of vermogen gerelateerd zijn. Dit betreft bijvoorbeeld:

• Hulp van de voedselbank (wettelijk bepaald); 
• Giften in natura die niet te gelde gemaakt kunnen worden. Denk aan vliegtickets of cadeaubonnen op naam; 
• Bijschrijvingen zoals Tikkies, betaalverzoeken via een bank app en overschrijvingen van derden die te herleiden zijn. In andere woorden, het ontvangen bedrag is te herleiden tot een eerder voorgeschoten of uitgeleend bedrag. Met dit soort bijschrijvingen doen we niks.

Tikkies en moderne betalingen 

In de uitvoeringspraktijk komen tegenwoordig we regelmatig Tikkies, betaalverzoeken en bijschrijvingen van derden tegen. In het verleden werden deze als middel gekort op de uitkering, als we de bedragen niet konden herleiden. De vrijlating tot € 1.200,- helpt onze gemeente hierin en neemt discussies met de inwoner weg. Bovendien laat het inwoners in de bijstand meedoen met regulier betalingsverkeer. Het scheelt ons en de inwoner in administratieve lasten omdat rechtmatigheidsvragen zijn vervallen.

Giften en kostenbesparende bijdragen doorgeven 

We hebben in de gemeente heldere afspraken gemaakt over welke giften en bijdragen een inwoner in de bijstand doorgeeft en welke niet. Dit helpt de inwoner en verlicht onze administratieve taken. Tot het vrijlatingsbedrag hoeft een inwoner giften en bijdragen sowieso niet door te geven. Dit valt niet meer onder de inlichtingenplicht vanuit de Participatiewet. Daarnaast verwacht de wetgever dat een uitkeringsgerechtigde zelf bijhoudt hoeveel giften worden ontvangen.

Ontvangt de inwoner meer dan € 1200 aan giften of bijdragen? Dan dient de inwoner deze wel te melden. We zien dat het in de praktijk lastig kan zijn voor een inwoner om bedragen bij te houden. Het roept vaak oom rechtmatigheidsvragen of twijfels op. Wij gaan daarom in onze gemeente pas over tot actie als iemand het bereiken van de € 1.200-grens meldt. Die interpretatie heeft de wetgever ook meegegeven en vinden wij passend.

Tijdens een onderzoek zien we soms, of krijgen ernstige vermoeden, dat een inwoner giften of bijdragen heeft ontvangen boven de grens van € 1.200 en deze niet heeft gemeld. Dat vormt op zichzelf altijd aanleiding voor nader onderzoek. We leggen dat dan vast en gaan tot dit onderzoek over. We vragen dan inzage in de ontvangen giften. Voordat we overgaan tot het verder inhoudelijk opbouwen van het onderzoek vragen we altijd een schriftelijke of mondelinge verklaring en leggen deze ondertekend vast. Pas daarna gaan we -eventueel- over tot het over een langere periode opvragen van bankafschriften, naast de bankafschriften die er al zijn vanuit het initiële handhavingsonderzoek.

Giften en kostenbesparende bijdragen boven de € 1.200 

Als de grens van € 1200 is bereikt, dan laten we giften en andere vergoedingen voor materiele en immateriële schade alleen nog (deels) vrij. Dat doen we als deze in het individuele geval uit het oogpunt van bijstandsverlening verantwoord zijn. Hoe een bepaalde vergoeding bij de ene inwoner is aangemerkt, is geen leidraad voor hoe je het bij een andere inwoner beoordeelt. Natuurlijk maakt het soort vergoeding uit, maar we kijken dus vooral naar de individuele situatie van de uitkeringsgerechtigde. De hoogte van het bedrag, de kostenbesparende bijdrage en de besteding/uitwerking ervan wegen we mee.

Boven de € 1.200 grens laten we geval giften en vergoedingen voor materiele en immateriële schade vrij voor zover deze ingezet zijn of worden voor:

• Medisch noodzakelijke kosten; 
• Kosten waarvoor recht op bijzondere bijstand bestaat; 
• De aflossing van probleemschulden; 
• De vervanging van noodzakelijke duurzame gebruiksgoederen; 
• Het leefbaar maken van de eigen woning; 
• De aankoop van een vervoersmiddel waarmee deelname aan de maatschappij of de arbeidsmarkt wordt vergroot.

Het deel dat we vrijlaten is geen middel voor de bijstand. Het deel dat we niet vrijlaten vormt vermogen of inkomen. Afhankelijk daarvan vindt een vermogenstoets plaats of een inkomstenkorting. 

Maatwerk 

Er kunnen altijd situaties zijn waar deze richtlijn geen rekening mee houdt. Daarnaast kunnen we niet alle details invullen. Kortom, we gebruiken de richtlijn als leidraad, maar alert blijven op maatwerk is belangrijk. Twijfel je of heb je vragen? Overleg dan met de kwaliteitsmedewerkers.  

Ga het gesprek aan met de inwoner 

We proberen vaak het gesprek met onze inwoners aan te gaan. We bespreken het vangnetkarakter van de uitkering in relatie tot de eigen financiële situatie. We willen hiermee voorkomen dat de uitkeringsgerechtigde bewust of onbewust te makkelijk denkt over het niet melden van giften of middelen die wél van belang zijn voor de uitkering, zoals loon of giften voor klusjes. In de gesprekken wil je altijd aandacht geven aan het -bij herhaling- uitleggen van de regels. Daarnaast hebben we nu als standaard de vraag aan de inwoner of het lukt met het bijhouden van giften en of daar ondersteuning bij gewenst is.

Evaluatie van deze richtlijn 

Periodiek evalueren we onze richtlijn. We vragen aan onze collega’s in de uitvoering signalen continu door te geven. We krijgen dan via onze kwaliteitsmedewerkers signalen binnen die we in de evaluatie bespreken en weer verwerken in onze richtlijn.