In Nederland werken en verblijven jaarlijks naar schatting tussen 700.000 en 1 miljoen EU-arbeidsmigranten. De verwachting is dat deze groep arbeidsmigranten ook de komende jaren nog blijft groeien. De praktijk laat zien dat steeds meer arbeidsmigranten ervoor kiezen om langere tijd of definitief in Nederland te blijven.
De positie van arbeidsmigranten in Nederland moet structureel beter. Het is van belang dat zij als gelijkwaardige en volwaardige deelnemers van onze samenleving behandeld worden. De VNG heeft een aantal standpunten geformuleerd ten aanzien van veilige en gezonde leefomstandigheden voor arbeidsmigranten. Gemeenten spelen een belangrijke rol bij het voorkomen en oplossen van misstanden op het gebied van oneerlijke, onveilige of ongezonde woon- en werkomstandigheden. Met het ondersteuningsprogramma arbeidsmigranten helpt de VNG gemeenten om benadeling van arbeidsmigranten in de samenleving te voorkomen en hiermee hun positie te verbeteren.
EU-arbeidsmigranten die in Nederland wonen en werken, bouwen in Nederland sociale zekerheidsrechten op. Er zijn steeds meer gemeenten die EU-arbeidsmigranten begeleiden richting werk wanneer men werk dreigt te verliezen.
Heeft u vragen over arbeidsmigranten die niet over werk gaan? Zoek dan contact via arbeidsmigranten@vng.nl
Op zoek naar werk
Een EU-arbeidsmigrant komt naar Nederland omdat er werk in Nederland is gevonden of denkt het hier in Nederland te vinden. Op grond van het hebben van werk, ontstaat er verblijfsrecht in Nederland. EU-arbeidsmigranten werken vaak onder kwetsbare omstandigheden en zijn regelmatig op zoek naar (duurzamer) werk.
EU-arbeidsmigrant
Een EU-arbeidsmigrant zal in eerste instantie tijdelijk in Nederland zijn, maar naarmate hij langer in NL verblijft en hier ook wil blijven wonen, zal de migrant zijn weg moeten vinden in Nederland. Een arbeidsmigrant heeft geen verblijfsvergunning nodig, het verblijfsrecht ontstaat door het hebben van werk.
Huisvesting voor arbeidsmigranten wordt vaak verzorgd door de werkgever of het uitzendbureau waar de migrant voor werkt. Werkgevers krijgen een bevorderings-, vergewis- en optionele meldplicht. Concreet betekent dit dat arbeidsmigranten zich moeten inschrijven in Nederland, en uitzendbureaus moeten arbeidsmigranten helpen met inschrijven en controleren of dit goed is gegaan. Meer informatie over het inschrijven is te vinden op de speciale pagina rondom inschrijven in Nederland op de website van Work in NL.
Rol van de gemeente
Gemeenten kunnen een rol oppakken in het vormgeven van eventuele begeleiding van EU arbeidsmigranten richting duurzamer werk, met name voor de EU arbeidsmigranten die hier langdurig verblijven. Er is geen wettelijke taak vastgelegd in de begeleiding richting werk, maar er zijn voor gemeenten wel mogelijkheden.
Tips voor in het gemeentelijk beleidskader
- Breng in kaart welke groepen arbeidsmigranten zich structureel vestigen in de gemeente en geef richting aan de begeleiding richting werk aan arbeidsmigranten, maak keuzes of en welke begeleiding er vanuit de gemeente kan worden geboden.
- Zorg voor een integrale benadering en verbinding tussen de interne afdelingen sociaal domein (waaronder werk & inkomen), toezicht & handhaving, wonen en economie.
- Gebruik zoveel als mogelijk bestaande structuren en werk nauw samen met het regionale ‘WIN-punt’ en het Regionaal Werkcentrum. Maak afspraken rondom de begeleiding van de arbeidsmigranten en de benadering en samenwerking met werkgevers.
- Werk als regio samen met alle ketenpartners, en zet hier een structuur voor op. Gebruik ook registratiegegevens en signalen van maatschappelijke partners.
- Stimuleer werkgevers om te investeren in taalontwikkeling. Denk ook na over inzet van gemeentelijke middelen vanuit de WEB-gelden.
- Werk samen met ROC’s en brancheorganisaties aan leerwerktrajecten die leiden tot duurzame banen.
- Heb oog voor de informatiebehoefte van arbeidsmigranten en verwijs hen voor informatie naar de website Work in NL of de WIN punten.
Specifieke rechten en plichten
Voor arbeidsmigranten zijn er specifieke rechten en plichten als het gaat om werk.
- EU-Arbeidsmigranten verblijven op grond van de Europese Richtlijn 2004/38 in Nederland en mogen zonder een tewerkstellingsvergunning werken.
- EU-Arbeidsmigranten moeten zich inschrijven in Nederland. Werkgevers dragen zorgplicht voor deze inschrijving.
- Het merendeel van de EU-Arbeidsmigranten heeft direct recht op een gelijke behandeling omdat zij de status van werknemer hebben of kunnen behouden. De checklist gelijke behandeling EU burgers geeft aan wanneer EU burgers gelijk behandeld moeten worden.
Beschikbare achtergrondinformatie
Er is veel achtergrondinformatie beschikbaar, maak hier gebruik van.
- Het ondersteuningsprogramma arbeidsmigranten van de VNG helpt gemeenten bij een integrale aanpak voor het verbeteren van de leefsituatie van arbeidsmigranten.
- De website ‘Arbeidsmigratie in goede banen’ biedt een actueel en integraal overzicht van de status en voortgang van alle maatregelen die worden genomen om de positie van arbeidsmigranten te verbeteren. Hier is ook aandacht voor werk.
- TNO heeft diverse initiatieven om in te zetten op een inclusieve werkomgeving en innovaties om zodoende drempels weg te halen voor werkende migranten en werkgever, zoals GPT-NL als eigen AI-taalmodel.
Wilt u een bijdrage leveren aan het platform?
Heeft u goede voorbeelden, ideeën, vragen of opmerkingen voor het thema EU-Arbeidsmigranten en Werk? Informatie hierover ontvangen we graag via info@vng.nl, o.v.v. EU-arbeidsmigranten en werk.