Werken naar en sluiten van effectieve overeenkomsten met (netwerken van) werkgevers

Uit de bestuurlijke rondetafelgesprekken bleek dat de meest ‘directe’ knop om tot de versterking van zelfsturing  van (netwerken) van werkgevers te komen, het sluiten van effectieve overeenkomsten is. Als bestuurder speel je daar een belangrijke rol in en veel bestuurders toonden dan ook een grote inzet hierop.

Missing media-item. Hoe succesvol bijdragen?
Missing media-item. Welke benaderingen treffen we aan in de praktijk?
Missing media-item. Het strategisch pad voor een succesvolle bijdrage
Missing media-item. Meer informatie (websites, publicaties, literatuur)

Hoe succesvol bijdragen?

Uit de gesprekken bleek dat de ideale situatie is dat werkgevers zelf gericht zijn op het zich verbinden met werkzoekenden uit de doelgroepen. Maar bestuurders hadden niet altijd het geloof dat werkgevers dat gemakkelijk doen. Het gesprek ging dan ook over hoe daar met werkgevers afspraken over te maken. Daarbij gaat het dus niet alleen om vraaggerichte werkgeversdienstverlening, maar ook om hoe gemeente en werkgevers zich wederzijds kunnen committeren. Vragen die bestuurders beantwoord willen hebben zijn: wat voor soort afspraken kunnen effectief zijn; hoe kan ik de overeenkomsten echt effectief maken zodat ze het netwerk versterken; waar moet ik precies op inzetten?

Er blijkt zich een rijke praktijk te ontwikkelen van soorten overeenkomsten. En niet alleen van soorten overeenkomsten, maar vooral ook van de weg naar die overeenkomsten toe, waar zich iets van beweging ontwikkelt waarin werkgevers en hun netwerken zelf initiatief nemen.

Missing media-item.

Welke benaderingen treffen we aan in de praktijk?

Of de bestuurder zelf überhaupt een rol heeft in de benadering van werkgevers werd in het begin van het programma nog wel eens ter discussie gesteld: ‘daar zijn accountmanagers toch voor?’ Gedurende het programma bleek dat bestuurders vinden dat je juist als bestuurder moet gaan staan voor die overeenkomsten en het voorbeeld moet geven. Als bestuurder heb je bovendien relatief makkelijk toegang tot directeuren, ondernemers en hun netwerken en word je gezien als iemand met mandaat en doorzettingsmacht. Je kunt de rol van ambassadeur spelen om de gerichtheid op zelfsturing en verbinding versterken. Ook kunnen werkgevers en bestuurders elkaar aanspreken op afspraken en contracten.

In het werken naar en sluiten van overeenkomsten zie je heel verschillende methodieken van effectieve overeenkomsten zoals convenanten en het organiseren van werktoppen. De belangrijkste verschillen in benadering ontstaan op deze twee assen:

  • Uitbreiden van het netwerk als ingang versus individueel benaderen; van onderaf werkgevers betrekken
  • Middenveld organiseren, stille diplomatie versus prominent profileren; openbaarheid

Uit de gesprekken bleek dat de keuze van een benadering vaak is ingegeven uit kenmerken van persoonlijke stijl, uit de concrete, historisch gegroeide situatie en overwegingen van effectiviteit. In de praktijk leidt dat tot verschillende benaderingen. Zo leidt een nadruk op ‘niet kletsen maar doen’ wat meer tot benadering van individuele bedrijven, zonder nadruk op openbaarheid en intensieve communicatie. Andere bestuurders hechten een grote waarde aan ontwikkeling van een cultuur van betrokkenheid van ondernemers waardoor een keuze van collectief en openbaar/brede communicatie wat meer voor de hand ligt.

Deze benaderingen hebben ieder hun eigen voor- en nadelen. In de praktijk zie je dan ook dat vanuit de start met een bepaalde benadering vaak verbreding plaatsvindt naar andere  benaderingen.

Zo heeft  Zoetermeer ingezet op een brede werktop met intensieve communicatie, waar individueel met werkgevers afspraken tot stand komen en waar het streven is om organisaties van werkgevers daar nu een zo sturend mogelijke rol in te laten nemen. In Soest is een convenant gesloten met werkgeversorganisaties, waaraan veel openbare aandacht is besteed. Het streven is dat te verdiepen naar afspraken met individuele ondernemers. Nijmegen zet in op intensief contact met individuele ondernemers, waaruit vormen als een werkcorporatie zijn voortgekomen. Daar bestaat nu de behoefte uit te breiden naar  meer openbaarheid en verbreding naar netwerken van werkgevers. In Helmond vormen verschillende werkgevers zelf het bestuur van het werkgeversservicepunt, waarbij deze werkgevers zelf andere werkgevers proberen te betrekken.

Daarnaast is er verschil in de breedte en integraliteit van de nagestreefde overeenkomsten.

  • Per sector versus integraal
  • Voor een bepaalde doelgroep versus integraal

Ook dat leidt in de praktijk tot verschillende benaderingen die schematisch als volgt zijn weer te geven. Ook hier gaat het meestal om mengvormen met accenten en waarbij er het streven naar verbreding is.

Zo is in Rotterdam een sterke nadruk op per sector komen tot afspraken, collectief en individueel. Er is aandacht voor hoe deze afspraken te verbinden. In Friesland is er een werktop jeugdwerkloosheid geweest; een meer algemene werktop was nog niet haalbaar en jeugdwerkloosheid had een hoge prioriteit. In verschillende regio’s zijn er afspraken met grote werkgevers. In Tilburg zijn juist kaderafspraken gemaakt met als ingang alle sectoren en partijen als onderwijs en zorg en in Sittard-Geleen is een ‘600 banenplan’ waar aan alle werkgevers een bijdrage kunnen leveren. Vaak zijn er meer integrale benaderingen waarbij onderscheid naar sectoren is.

Missing media-item.

Het strategisch pad voor een succesvolle bijdrage

Eigenlijk gaat het dus om een beweging organiseren die tot concrete afspraken leidt en zich zelf voortzet en uitbreidt. Waar je als bestuurder begint hangt erg af van de omstandigheden. Heb je al een groot netwerk van bedrijven waar je mee in zee kunt gaan? Dan is wellicht een brede werktop voor de hand liggend. Heb je sterke werkgeversorganisaties die gemotiveerd  zijn om met de eigen leden tot afspraken te komen, dan kan de start met een convenant de volgende stap zijn. Is er nog weinig basis maar zijn er gemotiveerde individuele werkgevers dan is het wellicht het beste daar op in te zetten en vanuit best practices te verdiepen. Heb je een sterke prioriteit en is er basis om daar tot resultaat te komen? Begin dan in een sector of met een doelgroepen (jeugdwerkloosheid). Maar streef altijd naar individueel afspraken maken, verbreding, communicatie en zelfsturing. In onderstaande figuur is de mogelijkheid van een strategisch pad weergegeven op basis van de assen

  • aangrijpingspunt collectieven versus individuele werkgevers
  • sectorale/doelgroep (selectieve) versus overstijgende  (brede) prioriteiten en kansen

Succes is ook afhankelijk van de omstandigheden als algemene economische situatie, maar ook de regionale werkgelegenheidsontwikkeling. Toch is er bijna altijd een aangrijpingspunt. Geen eigen grote werkgevers? Sluit je dan aan bij een aanpalende regio die wel grote werkgevers heeft, of richt je op het MKB. Economisch een dip? Ga dan op zoek naar die sectoren of bedrijven waar nog wel concrete of latente vraag is naar personeel met het profiel dat aansluit bij de werkzoekenden. Zoek dan intensiever en werk vanuit een kern van bedrijven die het goede voorbeeld geven.  Zijn de werkgevers nog weinig bereid tot MVO? Stel best practices centraal en begin met een sterke nadruk op Social Return On Investment (SROI). Steeds moet je zoeken naar aangrijpingspunten om te starten met de ontwikkeling naar een bredere beweging van zelfsturende ondernemers, die zichzelf steeds meer organiseren in eigen netwerken gericht op versterken van de verbinding met werkzoekenden uit de doelgroepen.

Risico’s van de kant van dit sturen zijn er ook, zoals overspelen van de eigen mogelijkheden, teveel een gemeentelijk feestje maken, en vooral ook onvoldoende deskundigheid en verbinding met regio en collega wethouders. Deze risico’s komen bij de andere knoppen voor een groot deel aan de orde, maar een zeer professionele en deels dus geleidelijke opbouw en uitbouw van de overeenkomsten met werkgevers zijn aanraders. Zie het kader voor enkele varianten om deze brede beweging te organiseren.

Meer informatie

Missing media-item.


Missing media-item.
  1. Werken aan en naar effectieve overeenkomsten met (netwerken van) werkgevers
  2. Integrale dienstverlening aan zelfsturende werkzoekenden
  3. Integrale dienstverlening aan werkgevers
  4. Verbinding lokaal-regionaal
  5. Ambtelijke organisatie en verhouding met SW
  6. Informatiebeleid
  7. Sturende en zelfsturende bestuurder: vakmanschap