Normeren en democratiseren

Gemeenten zorgen ervoor dat digitalisering plaatsvindt binnen duidelijke publieke waarden zoals transparantie, privacy, veiligheid en gelijke behandeling. De komende jaren ontwikkelen we lokaal beleid voor het verantwoord gebruik van algoritmen en kunstmatige intelligentie, inclusief aansluiting op het algoritmeregister voor de overheid voor gemeentelijke toepassingen. Daarnaast versterken we de democratische controle op digitalisering door de gemeenteraad beter te informeren over digitale systemen en datagebruik. 

Mogelijk maken

Als gemeente investeren we in een sterke digitale basis voor betrouwbare en toegankelijke dienstverlening. Digitale diensten worden gebruiksvriendelijk, veilig en inclusief ingericht, zodat inwoners en ondernemers hun zaken met de gemeente eenvoudig online kunnen regelen. Tegelijkertijd blijft persoonlijke ondersteuning beschikbaar voor mensen die minder digitaal vaardig zijn. In gemeentelijk collectief via: Collectiviseringsvoorstellen VNG; deelname aan Common Ground werken we samen om digitale voorzieningen te standaardiseren en gezamenlijk te ontwikkelen, zodat kosten worden gedeeld en afhankelijkheid van leveranciers vermindert. Ook versterken we de digitale veiligheid van gemeentelijke systemen en zorgen we voor een professionele informatiehuishouding, zodat gegevens goed beschermd en verantwoord gebruikt worden.

Kansen benutten

Digitalisering wordt actief ingezet om maatschappelijke opgaven beter aan te pakken. Gemeenten gebruiken data en digitale technologie om beleid effectiever te maken op thema’s zoals wonen, mobiliteit, klimaat en bestaanszekerheid. Door gegevens beter te delen en te analyseren kunnen problemen eerder worden gesignaleerd en kunnen inwoners sneller geholpen worden. Ook stimuleren gemeenten innovatie door samen te werken met kennisinstellingen, bedrijven en maatschappelijke organisaties. Nieuwe technologieën – zoals data-analyse en kunstmatige intelligentie – worden ingezet om beleid slimmer, duurzamer en toekomstbestendiger te maken, altijd binnen duidelijke publieke waarden.

Individuele onderwerpen:

Digitale dienstverlening

Voor een moderne, passende (digitale) dienstverlening vanuit het perspectief van inwoners en ondernemers hanteren we vijf principes:

1. Het bedienen van inwoners en ondernemers zo goed als mogelijk op het kanaal dat zij zelf kiezen, vanuit het principe ‘online waar het kan en persoonlijk waar het moet’. Waarbij we digitale kanalen actief stimuleren waar dit passend en efficiënt is.

2. We bieden toegankelijke en begrijpelijke dienstverlening, zodat iedereen eenvoudig zaken met ons kan doen, ongeacht taalniveau, vaardigheden of achtergrond.

3. Binnen het kader van de NDS werken we samen met ketenpartners en medeoverheden aan herkenbare, consistente en herbruikbare dienstverlening, zodat inwoners en ondernemers de overheid als één geheel ervaren.

4. We sluiten aan op landelijke standaarden en oplossingen en dragen hier actief aan bij, zodat onze dienstverlening eenduidiger, veiliger en efficiënter wordt en beter aansluit op andere overheden.

5. We maken gebruik van nieuwe technologische mogelijkheden, zoals AI, zodat we passende, proactieve dienstverlening kunnen bieden aan onze inwoners en ondernemers. Dat doen we volgens de collectieve afspraken die hierover zijn gemaakt. 

Het verbeteren en standaardiseren van onze digitale dienstverlening doen we met behulp van herbruikbare services en bouwstenen (zoals binnen MijnServices / platform dienstverlening). Deze zorgen voor een uniforme manier van interactie met inwoners en ondernemers, los van de onderliggende systemen. Dit maakt het mogelijk om informatie en diensten vanuit de gemeente via verschillende kanalen op een consistente manier beschikbaar te stellen en versnelt de ontwikkeling van nieuwe dienstverlening. Hiermee verminderen we versnippering, vergroten we de samenwerking met andere overheden en beperken we afhankelijkheid van losse oplossingen en leveranciers. 

We werken toe naar een samenhangend digitaal loket waarin inwoners en ondernemers hun zaken met de gemeente eenvoudig en voorspelbaar kunnen regelen, over domeinen heen.

Inclusieve dienstverlening is een randvoorwaarde voor al onze dienstverlening en vraagt nadrukkelijk om aandacht voor laaggeletterdheid en beperkte (digitale) basisvaardigheden. Veel inwoners ervaren drempels bij taal, rekenen of digitale vaardigheden. ). Door voort te bouwen op de bestaande inzet rondom de Informatiepunten Digitale Overheid (IDO’s), versterken we deze voorzieningen en zorgen we voor toegankelijke ondersteuning dichtbij inwoners, met aandacht voor samenhang, kwaliteit en bereik van de ondersteuning.

AI en Algoritme

AI wordt steeds minder een abstract technologisch onderwerp. Inwoners krijgen er steeds vaker direct mee te maken: bij contact met de gemeente, bij het aanvragen van voorzieningen, of bij beslissingen die hen raken. Denk aan chatbots, automatische signalering bij schulden, of systemen die helpen bij vergunningverlening. Ook ambtenaren maken steeds vaker gebruik van AI in hun werk, bijvoorbeeld voor het transcriberen en samenvatten van gesprekken, of als beslissingsondersteuning voor de afhandeling van bezwaren of aanvragen. AI biedt kansen, maar brengt ook risico’s met zich mee.  

Collectieve afspraken zijn daarbij essentieel. Als iedere gemeente het wiel zelf moet uitvinden, vergroot dat de kans op fouten, hoge kosten en de afhankelijkheid van grote commerciële leveranciers. Door samen op te trekken, kunnen onze gemeente inwoners beter beschermen en tegelijk ruimte creëren voor innovatie die echt helpt bij de bedrijfsvoering en dienstverlening van gemeenten. 

Datagedreven aan het werk

Als gemeenten maken, beheren en delen we grote hoeveelheden data: van basisregistraties en kernregistraties tot operationele data voor dienstverlening en toezicht. We zijn tegelijkertijd bronhouder (bijhouden en beschikbaar stellen), gebruiker (hergebruiken van andermans data) en verwerker (combineren/duiden binnen wettelijke kaders). De komende jaren zetten we in op het slimmer organiseren van data zodat die helpen bij opgaven als het sneller opsporen van schulden in het sociaal domein, het slim reguleren van verkeersstromen of het efficiënter ophalen van afval.  

Juist omdat data zo’n krachtig instrument met groeiende potentie is, ligt er voor de gemeente een fundamentele opgave in het organiseren van de data die ze nodig heeft (het data-aanbod), het op orde brengen van de informatiehuishouding alsook het borgen van verantwoord datagebruik.  

Digitale veiligheid 

De gemeentelijke organisatie gaat aan de slag met het verbeteren van de digitale veiligheid. Digitale dreigingen veranderen continue daar moet de gemeentelijke organisatie op voorbereid zijn. Dat geldt voor het handhaven van de (digitale) openbare orde en veiligheid, maar ook voor het reageren op digitale crises en incidenten. Hiervoor zijn niet alleen technische maatregelen nodig, maar ook bestuurlijke aandacht en duidelijk beleid. 

Gemeenten beheren veel persoonsgegevens. Deze informatie moet goed beschermd zijn om de privacy van inwoners te waarborgen. Daarom investeren we de komende jaren in de informatiebeveiliging van de gemeenten om die verder op orde te krijgen. 

Ook gaan we aan de slag met het thema misinformatie. Door zorgvuldig te communiceren, onjuiste informatie te corrigeren en samen duidelijke afspraken te maken over hoe de raad hiermee omgaat. Zo versterkt we het vertrouwen van inwoners in de gemeente. 

Gemeente en het digitale dorpsplein

De lokale democratie op het digitale dorpsplein verdient bescherming, dat is een politiek onderwerp. We gaan aan de slag met vier kernpunten:  

Het verkennen van knelpunten in de gemeente; We zetten social media beleid en de rol van de gemeente op het digitale dorpsplein op de agenda; En we maken het bespreekbaar;  

Voor het maken van beleid op dit thema maken we gebruik van de trendanalyse en afwegingskader die beschikbaar zijn vanuit de stichting Digitale Dorpspleinen.

Weerbaarheid online criminaliteit

Iedere dag zoeken criminelen naar mogelijkheden om mensen online op te lichten of uit te buiten. Als gemeente gaan we aan de slag met het tegen gaan van online criminaliteit. Hierin volgen we derde weg van de Cyberwegenkaart: 

1. Gemeentelijke organisatie digitaal veilig (eigen huis op orde);
2. Voorbereiding op maatschappelijke ontwrichting, incidenten- en crises; 
3. Verhogen weerbaarheid van inwoners en ondernemers ten aanzien van online criminaliteit;
4. Opwerpen barrières tegen online aangejaagde openbare ordeverstoringen om de gevolgen ervan te beperken. 

Cloud

Voor onze cloudstrategie gaan we aan de slag met de implementatie van Haven. Dit is een generieke laag die past binnen de diversiteit van IT systemen van een gemeente. Deze laag maakt de verbinding tussen ontwikkelde applicaties en de IT infrastructuur die we  gebruiken. Hiermee zijn applicaties niet meer afhankelijk van één IT infrastructuur. Applicaties kunnen overal gehost worden zonder ze aan te moeten passen aan de specifieke infrastructuur waarop ze moeten draaien. Door de implementatie van Haven zijn we wendbaar en flexibel, kunnen softwareontwikkelaars gemaakt applicaties voor verschillende organisaties ontwikkelingen, zijn er geen grote investeringen nodig en maken we het beheer eenvoudig. 

Voor de inkoop van dienstverlening op afstand zoals Cloud, SaaS, etc. gebruiken we de Gemeentelijke Inkoop bij IT Toolbox (GIBIT). De Toolbox bevat onder andere inkoopvoorwaarden, kwaliteitsnormen en checklisten, die ons helpt bij het professionaliseren van de inkoop van ICT-diensten en –producten. 

Inkoop en aanbesteding

Onze gemeente maakt waar mogelijk gebruik van collectieve aanbestedingstrajecten, onder meer via de VNG-aanbestedingskalender. Door aan te sluiten bij bestaande trajecten en instrumenten, zoals de aanbestedingskalender, benutten we schaalvoordelen en verminderen we de uitvoeringslast.

We hanteren het uitgangspunt ‘GT tenzij’ waarmee we inzetten op collectief aanbesteden in beleidsarme zaken. Voorbeelden hiervan zijn de inkoop van telefonie, werkplekapparatuur en afspraken met grote leveranciers zoals Microsoft en Oracle. Dit stelt ons in staat efficiënter te werken en capaciteit vrij te maken voor andere vraagstukken. 

Daarnaast versterken we onze samenwerking met andere gemeenten op het gebied van inkoop en aanbesteden. Door kennis en ervaring te delen en gezamenlijk op te trekken bij onder meer marktconsultaties, het opstellen van bestekken en aanbestedingstrajecten, vergroten we onze slagkracht en kwaliteit. We maken gebruik van bestaande VN- netwerken rondom deze samenwerking. 

Over regiogrenzen heen zoeken we actief de samenwerking op. Daarbij bereiden we ons voor op het gebruik van een gezamenlijke aanbestedingskalender die naar verwachting op termijn via TenderNed beschikbaar komt. Dit instrument zal ons ondersteunen bij het afstemmen van aanbestedingen, het versterken van samenwerking en het delen van kennis.

We bouwen voort op bestaande structuren en sluiten hier actief op aan om onze inkoopkracht en professionaliteit verder te versterken.