Tussen alle Haagse participatie-instrumenten neemt één middel een steeds prominentere plaats in: de mkb‑toets. Waar panels, portalen en contactfunctionarissen ondernemers helpen mee te praten over het dagelijks beleid, is de mkb‑toets bedoeld voor de momenten waarop het er écht toe doet: wanneer plannen grote gevolgen of kosten met zich meebrengen voor het mkb. De toets is nog jong in Den Haag, maar volgens beleidsmedewerker Sal van Bochove wordt 2026 het jaar waarin dit instrument stevig wordt uitgebouwd en ondernemers structureel eerder én beter worden betrokken.
Participatie belangrijk in Den Haag
Participatie is een belangrijk woord voor de gemeente Den Haag. Voor burgers en ondernemers in de stad zet zij daarvoor meerdere instrumenten in, ondersteund door een team genaamd Haags Samenspel. Daar hoort een Participatieverordening en toolbox bij, die ambtenaren stapsgewijs door het participatieproces loodst. Voor ondernemers heeft de afdeling economie meerdere aanspreekpunten en participatie-instrumenten. Zo zijn er bedrijfscontactfunctionarissen en accounthouders die als aanspreekpunt voor ondernemers in de stad fungeren. Ondernemers zijn ook 5 dagen per week welkom in het Ondernemersportaal in het stadhuis, voor al hun vragen. En sinds kort is er een Ondernemerspanel waarin Haagse ondernemers met een enquête meerdere keren per jaar worden bevraagd over onderwerpen die hen raken. Het Ondernemerspanel heeft 180 leden, den Haag heeft de ambitie om 1.500 leden te werven.
De speciale rol van de Haagse mkb-toets
De mkb-toets heeft tussen al deze instrumenten een hele eigen rol. Sal van Bochove is beleidsmedewerker Ondernemerschap & MKB bij de gemeente Den Haag. Zij zegt: 'Met participatiemiddelen willen we ondernemers echt betrekken bij wat er in de stad gebeurt. We vragen meningen over de huidige koers en of er iets is dat ze anders willen. De mkb-toets zetten we in voor grote vraagstukken die substantiële kosten met zich meebrengen voor ondernemers.' De toets is nog jong in de gemeente en 2026 wordt een jaar waarin de gemeente het instrument verder wil uitrollen.
Toetsuitkomst
De Haagse raad naam in 2022 een motie aan om te starten met een mkb-toets, tot groot genoegen van MKB Den Haag, KHN Den Haag, VNO-NCW en hun achterbannen. In 2023 waren er 2 pilots: over een zero-emissiezone in Kijkduin en over bedrijfsafval in het centrum. Aan beide namen 6 of 7 ondernemers deel. De aantallen zijn klein maar vertegenwoordigen een achterban die veel groter is.
De 3e mkb-toets was in juli 2024, over de uitbreiding van de zero-emissiezone naar de kuststrook Scheveningen. Hieraan namen 8 ondernemers en vertegenwoordigers van belangenorganisaties deel. Het onderwerp hield de gemoederen flink bezig, ook in de Haagse gemeenteraad. Van Bochove: 'Ondernemers hadden flink wat kritiek op het beleid. Uiteindelijk is er besloten tot een corridor voor vervuilend vervoer, zodat ze over één bepaalde weg toch hun bestemming konden bereiken.' Dit wijziging was een mooi resultaat van de input die uit de mkb-toets is opgehaald.
Proces duidelijk
Na deze mkb-toets zijn er wat wijzigingen gedaan aan het proces, zegt van Bochove. 'We volgen nu een duidelijke lijn. De inhoudelijk betrokken ambtenaren schrijven een startnotitie, wij van de afdeling economie nodigen ondernemers uit voor een panelgesprek. Drie weken van tevoren krijgen zij de startnotitie zodat zij zich kunnen inlezen op het beleidsvoorstel. Dat wordt aan het panel gepresenteerd door de ambtenaar van de inhoudelijke vakafdeling. We werken op de dag ook met een neutrale dagvoorzitter. Dat is belangrijk. We willen iemand die zowel het beleid van de gemeente toelicht als de antwoorden van de deelnemers aanneemt. Haagse ondernemers zijn heel mondig en je wilt iemand die daar mee om kan gaan.'
Plannen voor 2026
In 2025 lag de mkb-toets even stil, omdat van Bochove betrokken werd bij de NAVO-top die die zomer in Den Haag was. 'Ik was eerste aanspreekpunt voor ondernemers voor bedrijven in de buurt van de locatie van de top. Ik kwam iedere dag bij ondernemers over de vloer, dat was ook goed voor het netwerk.' Eind september van dat jaar pakte ze de draad weer op. 'Het plan is om in 2026 3 mkb-toetsen te organiseren. We hebben nog niet alle onderwerpen helder, maar een gaat over mobiliteit. In het centrum worden parkeerplekken voor laden en lossen vaak geblokkeerd door fietsen en afval. Vrachtwagens en busjes kunnen daardoor hun lading niet kwijt. We gaan op 3 plaatsen oefenen met sensoren en een geautomatiseerde oplossing, zodat ondernemers niet naar buiten hoeven lopen om te controleren of die laad- en losplek geblokkeerd is. Eigenlijk is dit onderwerp net iets te klein voor wat we willen met een mkb-toets, maar we willen graag weer aan de slag. De afdeling economie is eigenaar van het instrument en we willen het in 2026 bekender maken.'