VNG Magazine nummer 2, 8 februari 2019

Auteur: Cindy Castricum | Beeld: Koos Groenewold/APA Foto

Met de aanleg van een circulair fietspad van zo’n vijfhonderd meter viel de gemeente Zevenaar vorig jaar in de prijzen. De jury roemt het project omdat ‘op een innovatieve manier is samengewerkt, zowel binnen de organisatie als met partijen daarbuiten’. Volgens wethouder Carla Koers (CDA) is dit nog maar het begin. In 2025 moet de gemeentelijke organisatie CO2-neutraal zijn, in 2040 de hele gemeente.


Elke dag fietsen veel scholieren van het Gelders Eiland naar Zevenaar en weer terug. Sinds een klein jaar komen ze over een stuk van vijfhonderd meter dat bestaat uit grasfalt en grasbeton. ‘Olifantengras is een heel bijzonder product’, weet wethouder Carla Koers inmiddels. ‘Je kunt er veel materialen van maken, lignine bijvoorbeeld, dat weer de eigenschappen heeft van bitumen, ook wel teer genoemd.’

Het gebruik van duurzame grondstoffen bij de aanleg van het fietspad is niet de enige reden dat van circulair gesproken kan worden. Het hele traject, van aanbesteding tot uitvoering, viel op bij de jury van de KoopWijsPrijs, een initiatief van de rijksoverheid, als mooi voorbeeld van maatschappelijk verantwoord inkopen.

Zeven pijlers

Zo is samen met de Radboud Universiteit Nijmegen een criteriamodel opgesteld met zeven pijlers om het ambitieniveau te bepalen, waaraan de aanbiedingen uit de markt kunnen worden beoordeeld. ‘Dit was in ons inkoopbeleid niet gebruikelijk’, zegt Koers. ‘Het was echt een experiment.’

De gemeente zat veelvuldig met alle betrokkenen om de tafel waardoor, zo vindt de wethouder, goede afspraken zijn gemaakt. Bijvoorbeeld over de total cost of ownership. Koers: ‘Een marktpartij neemt niet alleen de kosten voor rekening, maar is straks ook verantwoordelijk voor het onderhoud van het fietspad. Normaal gesproken neemt de gemeente dit over zodra een infrastructureel project is afgerond.’

Het was niet altijd eenvoudig de handen op elkaar te krijgen, vervolgt de wethouder. ‘We waren dus echt op zoek naar durfals.’ Een daarvan is de Rabobank. ‘De bank vond het een dusdanig goede werkwijze dat ze er in wilde investeren.’ Koers blijft met de bank in gesprek. ‘De bank wil heel graag de circulaire economie stimuleren en is dus bezig met aantrekkelijke financieringsvormen zodat we dit soort projecten samen van de grond kunnen tillen.’

Een fundering kun je maar één keer leggen

Samenwerken, zowel intern als met externe partijen, staat in Zevenaar en omstreken hoog op de agenda. De dynamiek is volgens Koers groot. ‘Iedereen denkt mee, we proberen zaken uit en versterken elkaar.’ Als voorbeeld geeft ze het Gelders Energieakkoord dat overheden, bedrijven en organisaties in 2015 sloten met als doel een klimaatneutraal Gelderland in 2050. ‘We spreken vaak met elkaar over de vraag hoe we de energieopgave gaan tackelen, dat werkt heel goed. Er zijn inmiddels ontzettend veel initiatieven opgetuigd.’ De Wijk van de Toekomst bijvoorbeeld, waarmee Gelderland aardgasvrij wil worden.

Een tikkeltje ambitieuzer – in elk geval in de tijd – is de doelstelling van Zevenaar om de gemeentelijke organisatie in 2025 CO2-neutraal te laten zijn. Het dak van het gemeentehuis aan de Kerkstraat ligt vol met zonnepanelen. Hiermee wordt meer stroom opgewekt dan de gemeente nodig heeft, dus een deel wordt teruggeleverd aan het net. Verder is het wagenpark inmiddels bijna volledig elektrisch en zijn er elektrische fietsen voor medewerkers beschikbaar.

Licht uit

Ook wordt de verlichting onder de loep genomen. Het is de bedoeling dat in het gemeentehuis straks overal ledverlichting hangt en bewegingssensoren zorgen ervoor dat lampen alleen aangaan als iemand in de buurt is. ‘In mijn werkkamer is dat ook het geval’, zegt Koers. ‘Dus als ik heel ingespannen stukken aan het lezen ben, gaat ineens het licht uit.’

De ambtenaren in Zevenaar worden geholpen in hun bewustwording van de noodzaak van energiebesparing. Er zijn trainingen en opleidingstrajecten waar volgens de wethouder veel gebruik van wordt gemaakt. ‘Bovendien stimuleren we met de trein en de fiets naar het werk te komen’, zegt Koers. ‘Gelukkig kent Zevenaar een goede treinverbinding, elk kwartier stopt er een intercity. En het gemeentehuis ligt op drie minuten lopen van het station.’

Intensief traject

Er is Koers veel aan gelegen dat Zevenaar zijn ambities op dit vlak waarmaakt. ‘Het is een intensief traject om de omslag van fossiel naar niet-fossiel te maken.’ Ze is nu een jaar wethouder en heeft dus nog maar drie jaar te gaan. ‘We spreken over een termijn van veertig jaar, dat is nauwelijks te overzien’, aldus Koers. ‘Maar we zijn nu bezig met een stevig fundament. Dat is heel belangrijk, want een fundering kun je maar één keer leggen.’

Ook privé probeert Koers een steentje bij te dragen, onder meer met zonnepanelen op het dak van haar woning in het dorp Giesbeek. ‘Het is heel leuk om via een app te zien hoeveel stroom je opwekt én verbruikt. Dat helpt echt in je bewustwording.’ De wethouder heeft ook haar huis geïsoleerd. ‘Mijn advies aan de inwoners van Zevenaar is alle zaken op te pakken waar je nu al profijt van hebt, zoals zonnepanelen en isolatie. Ik snap heel goed dat de keuze voor een warmtepomp op dit moment wellicht nog lastig te maken is.’

Meer informatie over maatschappelijk verantwoord inkopen en aanbesteden op de website van de VNG.