De commissie Lokaal Bestuur en Democratie zet zich in voor een sterk, betrouwbaar en toegankelijk lokaal bestuur. Ze bekijkt vraagstukken vanuit het perspectief van raadsleden, griffiers, wethouders, burgemeesters en gemeentesecretarissen. Daarbij staan het functioneren van de lokale democratie en de positie van gemeenten centraal.
De contacten met de commissie verlopen via de commissiesecretaris Jeroen Bruijns en Maarten van Rooij. E-mail: CommissieLBD@VNG.NL
Wanneer vergadert de commissie?
2026
| 4 november | Fysiek 10.00 - 13.00 uur* locatie de Willemshof of n.t.b. |
| 2 december | Digitaal 9.30 - 11.00 uur via Teams |
*eindtijd onder voorbehoud van de commissieagenda
Thema's 2026-2030
Samenwerking tussen overheden
Gemeenten werken steeds meer samen met het rijk, provincies en andere overheden. Daarvoor zijn duidelijke afspraken en gelijkwaardige verhoudingen nodig.
De commissie zet zich in voor:
- een sterke en herkenbare positie van gemeenten binnen het openbaar bestuur;
- goede samenwerking tussen gemeenten, provincies en het rijk;
- duidelijke afspraken over taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden;
- vroegtijdige betrokkenheid van gemeenten bij nieuw landelijk beleid;
- toetsing van nieuwe wetgeving op uitvoerbaarheid;
- passende oplossingen bij geschillen tussen overheden;
- een goed functionerend en toegankelijk kiesstelsel.
Uitgangspunt is dat overheden elkaar tijdig betrekken en afspraken maken op basis van gelijkwaardigheid, voorspelbaarheid en wederzijds respect.
Regionale samenwerking
Gemeenten werken in regionaal verband samen aan opgaven die de gemeentegrenzen overstijgen. Die samenwerking moet bijdragen aan betere resultaten zonder dat de democratische controle en lokale zeggenschap verloren gaan.
De commissie zet zich in voor:
- voldoende bestuurskracht en uitvoeringskracht;
- een heldere rol en meerwaarde van regionale samenwerkingsverbanden;
- mogelijkheden voor gemeenteraden om richting te geven en te controleren;
- democratische legitimiteit van regionale besluiten;
- behoud van lokale autonomie en identiteit;
- weerbare en transparante samenwerkingsverbanden.
Regionale samenwerking is daarbij een middel en geen doel op zich. Meerwaarde, doelmatigheid en grip van de gemeenteraad zijn belangrijke voorwaarden.
Sterk en goed lokaal bestuur
Goed lokaal bestuur vraagt om duidelijke rollen en een goede samenwerking tussen gemeenteraad, college, burgemeester, griffie, rekenkamer en ambtelijke organisatie.
De commissie zet zich in voor:
- een goede inrichting en werking van het gemeentebestuur;
- sterke samenwerking tussen alle onderdelen van de gemeente;
- integriteit, onafhankelijkheid en een veilige werkomgeving;
- ondersteuning en professionalisering van raadsleden en griffiers;
- versterking van de positie van de gemeenteraad;
- voldoende ruimte voor controle, tegenspraak en onafhankelijke advisering;
- aantrekkelijke en toegankelijke politieke ambten;
- goede informatievoorziening rond verkiezingen;
- bescherming van de autonomie van gemeenten en hun digitale omgeving.
Een sterk lokaal bestuur vormt de basis voor een gezagwaardige overheid die vertrouwen geeft.
Gemeente en samenleving
De lokale democratie werkt alleen als inwoners kunnen meedoen en toegang hebben tot betrouwbare informatie. Ook moeten gemeenten kunnen omgaan met polarisatie, desinformatie en afnemend vertrouwen.
De commissie zet zich in voor:
- toegankelijke en inclusieve lokale democratie;
- versterking van de representatieve democratie;
- goede inwonersparticipatie en overheidsparticipatie;
- zorgvuldige inzet van referenda en burgerberaden;
- ondersteuning van lokale politieke partijen;
- sterke en onafhankelijke lokale journalistiek;
- versterking van burgerschap en democratische weerbaarheid;
- het tegengaan van polarisatie en desinformatie;
- bescherming van de democratische ruimte.
Daarbij is aandacht voor zowel nieuwe vormen van participatie als voor de basis van de lokale democratie, zoals gemeenteraden, griffies, rekenkamers en lokale media.
Terugblik
In de Najaars ALV van 28 november 2025 hebben de leden ingestemd met de omvorming van de commissie Raadsleden & Griffiers (R&G) naar de commissie Lokaal Bestuur & Democratie (LBD). Zie voor meer informatie: Doorontwikkeling VNG-governance ALV toelichtende notitie (pdf, 349 kB).
U vindt hier de terugblikken van de vergaderingen van de commissie Raadsleden & Griffiers:
- Terugblik vergaderingen 4 en 24 juni 2026
- Terugblik vergadering 16 april 2026
- Terugblik bijeenkomst/vergadering 9 en 10 oktober 2025
- Terugblik vergadering 4 september 2025
- Terugblik vergadering 26 juni en vervolgbespreking 3 juli 2025
- Terugblik vergadering 15 mei 2025
- Terugblik vergadering 20 maart 2025
- Terugblik vergadering 6 februari 2025
- Terugblik vergadering 12 december 2024
- Terugblik vergadering 7 november 2024
- Terugblik 2-daagse, september 2024 (inclusief reguliere vergadering)
- Terugblik vergadering 20 juni 2024
- Terugblik vergadering 18 februari 2024