Missing media.

VNG Magazine nummer 9, 1 juni 2018


We hebben inmiddels een goede start gemaakt in de samenwerking tussen het kabinet-Rutte III en de gemeenten, maar er blijft een flink zorgpunt ten aanzien van het sociaal domein. Eigenlijk is iedereen het erover eens dat de gemeenten een enorme prestatie hebben geleverd als je bedenkt wat een enorme stelselwijziging de decentralisatie was en nog is. Nu het stof neerdaalt, zien we dat veel gemeenten kampen met grote tekor.
 
Numeriek is het helder. De uitgaven die de gemeenten in de eerste jaren na de decentralisatie hebben gedaan, komen niet overeen met de middelen die zij daarvoor ontvangen van de rijksoverheid. Veel gemeenten komen niet uit en waar dat nog wel lukt, komt dit doordat bijvoorbeeld onderbestedingen op de Wmo worden verschoven naar jeugd. De jeugdzorg is inmiddels met 11 procent gegroeid vergeleken met de periode vóór de decentralisatie. De komende jaren zullen ook de Wmo-kosten stijgen als gevolg van de vergrijzing en de wens om langer zelfstandig te blijven wonen.

Wij kunnen het uiteindelijk beter en daardoor efficiënter


Er wordt gelukkig steeds beter samengewerkt tussen bijvoorbeeld huisartsen en wijkverpleging en problemen worden eerder gesignaleerd en aangepakt. Tegelijkertijd staat de beoogde transformatie nog maar aan het begin. Net als indertijd in Denemarken lijkt zich ook hier een ‘boeggolf’ voor te doen, maar bij ons is er niet alleen gedecentraliseerd maar ook bezuinigd. Voor de tekorten in de BUIG (Bundeling Uitkeringen Inkomensvoorziening Gemeenten, red.) geldt dat het systeem niet is berekend op de hoge instroom van statushouders in de afgelopen jaren. Met de decentralisatie zijn gemeenten verantwoordelijk voor de consequenties van de keuzes die ze zelf maken. Maar dat geldt niet voor ontwikkelingen waar ze geen invloed op hebben.
 
Gemeenten hebben sinds jaar en dag zelf gepleit voor decentralisatie in het sociaal domein. Daarbij hebben we steeds inhoudelijke argumenten aangevoerd: wij kunnen het uiteindelijk beter en daardoor efficiënter. In de crisisjaren hebben gemeenten, ondanks forse bezuinigingen, de verantwoordelijkheid genomen. Nu de crisis voorbij is, moet ook dit kabinet onder ogen zien dat het medeverantwoordelijk is voor het terugdringen van de oplopende tekorten bij gemeenten.

De onderzoeken naar de BUIG en de groei in de jeugdzorg zullen ons de basis geven om het kabinet te houden aan zijn verantwoordelijkheid.
 
Jantine Kriens is Algemeen directeur van de VNG
jantine.kriens@vng.nl, @kriens