VNG Magazine nummer 11, 29 juni 2018

Op de arbeidsmarkt is iets raars aan de hand. Wethouders praten dagelijks met mensen die nergens aan de bak komen. Vlak daarna praten ze met ondernemers die de vacatures niet vervuld krijgen. Vraag en aanbod van talent passen niet meer goed bij elkaar. In technische taal noemen we dat de mismatch op de arbeidsmarkt. 

Achter de voordeur heet de mismatch anders: diepe ellende. Als kind zag ik mijn vader na zijn ontslag thuiskomen. Dat beeld vergeet ik nooit meer. De mismatch op de arbeidsmarkt is een probleem waarvoor elke bestuurder zou moeten willen vechten. De vraag is alleen hoe dat gevecht eruitziet.
De vraag die elke wethouder zich moet stellen, is of zijn of haar gemeente de mismatch kan aanpakken zonder de expliciete samenwerking met andere partijen. Met buurgemeenten, met andere overheden, onderwijsinstellingen, bedrijven, maatschappelijke groepen en actieve burger. Als het antwoord daarop ‘ja hoor, het gaat prima!’ is, dan bent u vast de uitzondering die de regel bevestigt.

U zult zien dat veel anderen zich er ook zorgen over maken
 

Als uw antwoord ‘nee, eigenlijk niet’ is, dan bent u onderweg naar een oplossing. Dan hebt u de stap gezet naar het smeden van een alliantie van partijen om de mismatch aan te pakken. De volgende stap is om samen met partners de mismatch op ‘uw’ arbeidsmarkt in beeld te brengen. U zult zien dat veel anderen zich er ook zorgen over maken. Waar zijn zij mee bezig, waar liggen zij wakker van, en welke gezamenlijke regionale agenda levert dat op? 
Dan is het tijd voor uw belangrijkste vraag: welke positie wilt u in deze alliantie innemen? Bent u de drijvende kracht die anderen samenbrengt en vaart in de agenda houdt? Bent u een dwingende kracht die de samenwerking oplegt aan partijen? Of bent u een ondersteunende kracht die maatschappelijke beweging omarmt en versterkt, maar uit het middelpunt wegblijft? Of van alles een beetje, afhankelijk van het vraagstuk dat voorligt en het netwerk waarin dat speelt? 
Dan blijft er nog een grote vraag over: hoe verhoudt samenwerken in netwerken zich tot de rol van de gemeenteraad? Hoe leggen we het de rekenkamer uit? Hoe zit het juridisch eigenlijk? Dat zijn grote vragen, waarvoor antwoorden nog niet beschikbaar zijn. Ze worden op dit moment ontwikkeld, in tal van gemeenten die op die eerste vraag net als u ‘nee, eigenlijk niet’ hebben geantwoord. Dat antwoord hebben we nog niet, maar het komt er wel.
U maakt het zichzelf niet makkelijk. Het jongetje achter de voordeur is u dankbaar. Laten we samen verder zoeken naar de oplossing.

Martijn van der Steen, co-decaan NSOB en bijzonder hoogleraar EUR, steen@nsob.nl, @martijnvdsteen.

Lees ook het interview met Milo Schoenmaker, voorzitter VNG Denktank.