VNG Magazine nummer18, 23 november 2018


Volgend jaar maart zijn er verkiezingen voor de waterschappen. Bij de eerste waterschapsverkiezingen in 2008 was de opkomst een magere 22,7 procent, maar door de koppeling aan de Provinciale Statenverkiezingen verdubbelde het aantal kiezers in 2015 tot 43,5 procent. Waarom blijven bijna zes op de tien burgers thuis bij een verkiezing?

Veel kiezers hebben moeite met het uitbrengen van hun stem bij waterschapsverkiezingen, want het politieke landschap ziet er totaal anders uit dan bij Tweede Kamerverkiezingen en de verkiezingen voor de gemeenteraad. Zo doen GroenLinks en D66 samen mee als Water Natuurlijk dat al twee verkiezingen lang de grootste partij is geworden. Ook de SP treffen kiezers niet aan op het stembiljet, maar wel de Algemene Waterschapspartij die veel kiezers niet kennen. Daarnaast zijn er veel onbekende partijen die maar in één waterschap meedoen. Veel mensen geven bovendien aan weinig te weten van wat een waterschap eigenlijk doet, terwijl het de oudste bestuurslaag is in Nederland.

Wat is er nou politiek aan water?

Kiezers zien ook niet direct in wat er nu te kiezen valt. Wat is er nou politiek aan water? Maar als je even doordenkt of naar de bevoegdheden en budgetten van waterschappen kijkt, doemen grote politieke vraagstukken op. Door klimaatverandering en zeespiegelstijging zijn miljardeninvesteringen nodig in dijken en andere zeeweringen om ons lage landje droog te houden, om verzilting van belangrijke landbouwgrond tegen te gaan en natuurgebieden te beschermen. Ook de zuivering van afvalwater valt onder de waterschappen en een beetje oplettende lezer weet dat het niveau van ‘hormoonverstorende’ stoffen in het water mogelijk grote gevolgen kan hebben voor de vruchtbaarheid van mens en dier. Waterschappen gaan ook een steeds grotere rol spelen in de energievoorziening, door bijvoorbeeld de productie van biogas. Kortom, onze gezondheid, voedselveiligheid en energievoorraad staan eveneens op het spel. 

Het wordt hoog tijd dat de waterschappen uit hun schulp komen. Bij de waterschappen zorgen twaalfduizend kundige werknemers dat deze moerasdelta het negende rijkste land ter wereld is en na de Verenigde Staten de grootste voedselexporteur. Alleen al uit trots moeten we allemaal gaan stemmen bij de waterschapsverkiezingen. Het is hoog tijd voor ‘water-patriottisme’!

Andre Krouwel is oprichter van Kieskompas en werkt als politicoloog aan de Vrije Universiteit, andre.krouwel@vu.nl, @AndréKrouwel