Laatst bijgewerkt: 26 maart 2026
donderdag 26 maart 2026
In de formatiefase worden keuzes gemaakt die bepalend zijn voor de koers op jeugd. Daarom delen we een aantal concrete aanbevelingen voor gemeentelijke formatietafels. Deze aanbevelingen helpen om jeugdbeleid breder te benaderen – niet alleen vanuit jeugdzorg, maar juist ook in samenhang met onderwijs, bestaanszekerheid en de leefomgeving van kinderen en gezinnen.

Aanleiding: jeugdstelsel onder druk

Het jeugdstelsel staat al langere tijd onder druk. De Deskundigencommissie Hervormingsagenda Jeugd (commissie Van Ark) concludeert in het rapport *Groeipijn* dat een fundamentele verandering nodig is om kinderen, jongeren en gezinnen beter te ondersteunen.
Een belangrijke constatering daarbij is dat de oplossing niet alleen ligt in het anders organiseren van jeugdzorg, maar juist ook in de systemen daarbuiten: in het gezin, op school en in de samenleving.

Brede aanpak jeugd: kijken over domeinen heen

Gemeenten werken aan een sterke lokale basis waarin kinderen en jongeren gezond, veilig en kansrijk kunnen opgroeien. Dat vraagt om een samenhangende aanpak over meerdere leefdomeinen heen.
In het kader van deze Brede aanpak jeugd ondersteunt de VNG gemeenten bij het ontwikkelen van een integrale koers op opgroeien, opvoeden en ontwikkelen.
Door bestuurlijk aanjager Cathalijne Dortmans zijn gesprekken gevoerd met wethouders, deskundigen, jongeren en vertegenwoordigers van verschillende organisaties. Daaruit komen een aantal duidelijke lijnen naar voren:
  • Er is een breed gedeeld gevoel van urgentie.
  • Gemeenten willen werken aan een sterke lokale basis.
  • Jeugdbeleid hangt nauw samen met andere domeinen, zoals onderwijs, bestaanszekerheid, gezondheid en wonen.
  • Bestuurders hebben behoefte aan concrete handvatten

Waarom dit belangrijk is voor het coalitieakkoord

Veel problemen waarmee kinderen te maken krijgen hangen samen met omstandigheden in het gezin of de leefomgeving, zoals armoede, schulden, huisvesting of mentale problemen van ouders.
Tegelijkertijd groeit de instroom in de jeugdhulp en zijn de kosten voor gemeenten moeilijk beheersbaar. Niet alle kinderen die zorg ontvangen, hebben die nodig. En andersom krijgen kinderen die hulp nodig hebben die niet altijd tijdig of passend.
Daarom is een bredere benadering nodig. Kinderen ontwikkelen zich het best in een sterk en zo normaal mogelijk dagelijks leven: thuis, op school en in de buurt. Jeugdhulp ondersteunt dat waar nodig, maar vervangt het niet.

Aanbevelingen voor het coalitieakkoord

Voor een toekomstbestendig jeugdbeleid is het van belang om in het coalitieakkoord aandacht te besteden aan de volgende punten:
1. Formuleer een duidelijke ambitie.
Neem de ambitie op om te werken aan een sterke lokale basis voor gezinnen en kinderen, gericht op opvoeden, opgroeien en ontwikkelen.
2. Maak jeugdbeleid een collegebrede verantwoordelijkheid.
Stel wat gezinnen en kinderen nodig hebben centraal en organiseer de uitvoering als gezamenlijke verantwoordelijkheid van het hele college. Domeinoverstijgend werken is daarbij essentieel.
3. Investeer in preventie en voorzieningen in de wijk.
Zorg voor structurele ruimte voor preventief en collectief aanbod. Versterk voorzieningen in wijken en ondersteun initiatieven van inwoners die bijdragen aan een sterke sociale basis.
4. Werk met stevige lokale teams.
Zorg voor lokale teams die breed kijken en handelen, de netwerken in de wijk kennen en mensen met elkaar kunnen verbinden.
5. Versterk de verbinding tussen onderwijs en jeugd.
Breng onderwijs, kinderopvang en jeugd zoveel mogelijk samen, bijvoorbeeld in één portefeuille. Dit versterkt de samenwerking en maakt het makkelijker om integraal te werken.
Deze aanbevelingen zijn (via de griffiers) onder de aandacht gebracht  van de gemeenteraden. In vervolg op deze aanbevelingen werkt  de bestuurlijk aanjager ook aan ander informatiemateriaal waaronder een Gids voor wethouders (die komt half mei gereed).