VNG Magazine nummer 11, 29 juni 2018

Auteur: Frans Backhuijs en Franc Weerwind, burgemeester van respectievelijk Nieuwegein en Almere

Tijdens de ALV stond het fonds GGU – Gezamenlijke Gemeentelijke Uitvoering – op de agenda. Dit fonds vormt het financiële fundament onder de beweging Samen Organiseren. Frans Backhuijs en Franc Weerwind onderstrepen nog eens hoe belangrijk dit gezamenlijk optreden van gemeenten is.

Samen Organiseren komt er kortgezegd op neer dat gemeenten samen oplossingen en standaarden ontwikkelen voor hun generieke taken, de veelvoorkomende standaardwerkzaamheden. Dat generieke werk kan dan goedkoper, eenvoudiger en in elke gemeente op dezelfde manier plaatsvinden. Eén keer ontwikkelen, 380 keer toepassen, zodat de gemeente meer aandacht kan besteden aan maatwerk en de onderwerpen die er lokaal toe doen. Samen Organiseren zien wij dan ook niet als een inperking van de gemeentelijke bewegingsvrijheid, maar als een basis die je in staat stelt je beter te concentreren op je lokale opgaven. Ter vergelijking: gemeenten kopen samen dezelfde auto in, maar dat betekent nog niet dat ze er dezelfde route mee gaan rijden.

Achterkant
Als inwoner zie je het effect van Samen Organiseren niet meteen als je door de gemeente wandelt. Samen Organiseren richt zich namelijk vaak op de ‘achterkant’ van de gemeentelijke processen. Op onderwerpen als informatievoorziening, bedrijfsvoering of het verbeteren van processen achter dienstverlening aan inwoners en ondernemers. Informatiebeveiliging is ook een mooi voorbeeld. Gemeenten zijn bij uitstek verwerkers van gevoelige data. Beveiliging en het garanderen van privacy zijn dan cruciaal. Maar in de praktijk is het voor gemeenten alleen lastig of zelfs onmogelijk om de daarvoor benodigde schaarse expertise te vinden. Samen gaat dat wel. Vijf jaar geleden hebben gemeenten daarom samen de Informatiebeveiligingsdienst opgericht, die 380 gemeenten ondersteunt, 365 dagen per jaar, 24 uur per dag. Dat zou geen enkele gemeente alleen kunnen organiseren, met die kwaliteit en tegen die prijs. 

Pinautomaat
Dat digitalisering een hoge vlucht neemt, is geen nieuws. Om als gemeente volop van de kracht ervan gebruik te maken, zijn goede afspraken nodig. Vergelijk het maar eens met de pinpas van dertig jaar geleden. Je kon toen weliswaar dag en nacht geld uit de muur trekken, maar alleen bij een pinautomaat van je eigen bank. Tot de banken samen afspraken gingen maken. Zulke afspraken – oftewel standaarden – hebben gemeenten op een aantal gebieden ook gemaakt en daar moeten wij in de toekomst mee doorgaan. Dat is een belangrijk onderdeel van de opdracht van het College van Dienstverleningszaken. In het jaarplan GGU 2019 zien we in dat kader een aantal nieuwe prioriteiten: Common Ground, een gemeenschappelijke ICT-architectuur voor gemeenten die op een moderne lijst geschoeid is. Digitale identiteit, zodat we in de digitale wereld met een volwaardig ‘paspoort’ kunnen werken. En het beheer van ICT-infrastructuur, standaarden en voorzieningen. Want zoals een auto benzine en onderhoud nodig heeft, hebben digitale voorzieningen beheer nodig. 
De informatiesamenleving is geen beleidsterrein zoals het sociaal domein of het fysieke domein. De i-component dringt namelijk door in alle andere domeinen. Vaak met verbluffende resultaten. In verzorgingshuizen zien we hoe mensen met een meervoudige beperking met hun ogen via een tablet de gordijnen kunnen sluiten of de lampen aandoen. Dat geeft hen een stuk zelfstandigheid terug. Maar we zien de impact ook op de terreinen van veiligheid, bouwen en wonen, zelfs vuilnis ophalen. Dankzij slimme sensoren kunnen we vuilniswagens een route laten rijden langs volle containers en de lege containers overslaan. Het besef dat ‘i’ op elk terrein een rol speelt, maakt dat we de Commissie Dienstverlening en Informatiebeleid een nieuwe naam geven: Commissie Informatiesamenleving.

Eensgezind
Het mooist is: de initiatieven voor Samen Organiseren komen van onderop. Lokale ideeën, afkomstig uit de gemeentelijke praktijk. Van Common Ground tot de Digitale Verhuisservice. Dat eensgezinde optreden maakt het ook mogelijk om een gezamenlijke positie in te nemen ten opzichte van het bedrijfsleven – inclusief onze ICT-leveranciers – en de rijksoverheid, die eerder deze maand een Nederlandse Digitaliseringsstrategie presenteerde. Als gemeenten bundelen we zo onze denkkracht, middelen en expertise. En pakken we samen die digitale koppositie. 

Frans Backhuijs is burgemeester van Nieuwegein en voorzitter van het College van Dienstverleningszaken en Franc Weerwind is burgemeester van Almere en voorzitter van de Commissie Informatiesamenleving.

Meer informatie: www.vng.nl/samenorganiseren

Schrijf ook een betoog voor VNG Magazine: redactie@vngmagazine.nl