Op 23 april is in het Bestuurlijk Overleg Financiële verhoudingen (BOFv) gesproken over de voortgang van de compensatie voor gemeenten voor de coronacrisis. De financiële positie van gemeenten staat flink onder druk en de coronacrisis verslechtert deze positie verder door hogere kosten en derving van inkomsten. Goede afspraken maken met het kabinet om de financiën van gemeenten te verbeteren heeft de absolute prioriteit van het VNG-bestuur.

Met het kabinet zijn afspraken gemaakt hoe te komen tot compensatie van de kosten en inkomstenderving van gemeenten in deze crisis. Daarvoor worden de cijfers in beeld gebracht door een onlangs ingestelde werkgroep van experts van departementen en de koepels van decentrale overheden.

Eerste deel van compensatie

In het BOFv is afgesproken om in mei de voorlopige opbrengsten van de werkgroep bestuurlijk te bespreken. De VNG is met de bewindspersonen overeengekomen dat gemeenten voor de uitgaven die zij in het kader van corona moeten doen en voor de derving van de inkomsten worden gecompenseerd. Hoewel de berekening van deze kosten een doorlooptijd zal hebben van enkele maanden is de afspraak gemaakt dat zo snel mogelijk een eerste deel van deze compensatie zal worden uitgekeerd. In de maand mei zal hierover duidelijkheid ontstaan. In de meicirculaire zullen gemeenten geïnformeerd worden over (het proces van) de gesprekken over compensatie.

In de 2 bestuurlijke overleggen - het eerste was op 8 april - heeft het kabinet aangegeven dat gemeenten er niet op achteruit mogen gaan en dat er een reële compensatie komt voor de kosten en inkomstenderving van gemeenten. De VNG heeft verder aangedrongen op snelheid, eenvoud en goede afstemming tussen de departementen. Het is belangrijk om goede integrale afspraken te maken om te voorkomen dat er via verschillende deelakkoorden elkaar tegenwerkende afspraken worden gemaakt.

Accres gemeentefonds

De coronacrisis leidt tot veel financiële onzekerheid, terwijl er bij gemeenten juist behoefte bestaat aan rust en stabiliteit. Om die reden is in het BOFv ook gesproken over nadere afspraken rond de systematiek van samen trap op, samen trap af. Om te zorgen voor financiële stabiliteit in het gemeentefonds is besproken om het accres voor de rest van deze kabinetsperiode te bevriezen.

In de komende 2 weken zal bekeken worden hoe dit het beste kan worden vormgegeven. Voorzitter Jan van Zanen heeft benadrukt dat gemeenten ook zonder de extra uitgaven en gederfde inkomsten van de coronacrisis er financieel niet goed voorstaan. Denk aan de tekorten in het sociaal domein. Ook dit onderwerp mag niet van de agenda vallen. Minister Ollongren heeft bevestigd dat de lopende onderzoeken naar onder meer de structurele tekorten in de Jeugdzorg op de agenda blijven.