Huidige situatie

De verantwoordelijke gemeente is in beginsel de gemeente waar de ouder met gezag woont. Dat wordt het woonplaatsbeginsel genoemd.

  • Als een jeugdige en zijn/haar ouders hulp nodig hebben, wordt eerst bekeken waar het gezag ligt. Daarna wordt vastgesteld wat het adres is. Zo wordt duidelijk welke gemeente verantwoordelijk is voor de desbetreffende jeugdige.
  • Bij een verhuizing, een wijziging in het gezag of als de jeugdige meerderjarig wordt, verandert de situatie en moet de woonplaats opnieuw vastgesteld worden. De woonplaats wordt geregeld in titel 3 van Boek 1 van het Burgerlijk wetboek.

Meer informatie

Jeugdregio's hanteren convenant tot 2020

Gemeenten en jeugdhulpaanbieders ervaren in de praktijk veel problemen bij de uitvoering van het woonplaatsbeginsel in de Jeugdwet. Daarom hebben de jeugdregio’s in een convenant een aantal praktische afspraken gemaakt om - per direct - de grootste administratieve problemen te verminderen. Als de wettelijke aanpassing ingaat (zie alinea hieronder), houdt de werking van het convenant op

Aanpassing Jeugdwet vanaf 2020

Voorzien is dat per 1 januari 2020 een wettelijke vereenvoudiging van het woonplaatsbeginsel in de Jeugdwet ingaat. De staatssecretaris van VWS heeft deze wetsaanpassing aan de Tweede Kamer toegezegd. VNG, Jeugdzorg Nederland, GGZ Nederland en VGN werken samen met het Rijk en de TAJ aan de wettelijke vereenvoudiging, en de soepele invoering daarvan.

In een uitvoeringstoets zijn de gevolgen voor de uitvoeringspraktijk in beeld gebracht. De Jeugdwet wordt conform het advies van de uitvoeringstoets aangepast. Daarnaast wordt nu, conform het advies, een ondersteuningsaanpak voor gemeenten ontwikkeld. In oktober wordt u hierover nader geïnformeerd.

Het Convenant Woonplaatsbeginsel en de aanpassing in de Jeugdwet liggen in elkaars verlengde. Als de wettelijke aanpassing ingaat, houdt de werking van het convenant op. De aanpassing van het woonplaatsbeginsel wordt door de gemeenten toegejuicht. Met deze aanpassing wordt een aantal bestaande knelpunten in belangrijke mate opgelost. Op dit moment treffen VNG en VWS voorbereidingen voor een ondersteuningstraject voor gemeenten, om de invoering zo soepel mogelijk te laten verlopen. De wijziging van het woonplaatsbeginsel heeft vanaf 2020 financiële gevolgen voor gemeenten.

Landelijk centraal gezagsregister

Kan de gemeente een centraal gezagsregister raadplegen, als het gezag niet bij de ouders ligt? Deze vraag krijgt de VNG vaak. Het antwoord is: nee, er is nog geen bruikbaar landelijk gezagsregister en op korte termijn is dat er ook nog niet.

Landelijke ingekochte zorg

Het woonplaatsbeginsel geldt ook voor landelijk ingekochte zorg. De landelijke inkoop zegt alleen iets over de inhoud van de te leveren zorg, en de tarieven. Het is niet zo dat via de landelijke inkoop ook de financiële verantwoordelijkheid op de VNG over gaat.