Nummer 2, 2016

Steeds meer mensen tussen de 55 en 65 jaar worden werkloos en daardoor vaak afhankelijk van een uitkering, bleek onlangs uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek. Het perspectief voor 55-plussers zonder baan is niet rooskleurig. Dat heeft ook gevolgen voor gemeenten.


Auteur: Paul van der Zwan

‘Ik beschouw mezelf als ambassadeur van de doelgroep’

Wethouder Ap Reinders (Haarlemmermeerse Actieve Politiek) vindt dat zijn gemeente ondernemers moet stimuleren om ouderen aan te nemen en moet proberen om vooroordelen tegen werkloze 55-plussers weg te nemen.

Hoeveel werkzoekende ouderen heeft Haarlemmermeer?

‘We hebben 2500 werkzoekenden van 50 jaar en ouder, op een totaal van 5 à 6000. Dan hebben we het dus over zo’n 40 procent. Voeg daarbij nog de verborgen werkloosheid onder ouderen, bijvoorbeeld mensen voor wie een baan in loondienst er niet meer inzit en die min of meer noodgedwongen als zzp’er werken.’

Vindt u het een taak van uw gemeente hen te helpen?

‘In het algemeen zijn het Rijk en gemeenten ervoor om te helpen bij transities op de arbeidsmarkt; dan heb ik het vooral over mensen die vanuit het onderwijs naar de arbeidsmarkt gaan en over mensen zonder werk die een baan willen. Gemeenten zitten wat betreft ouderen in een vreemde positie. Wanneer zij hen willen bijstaan in het vinden van werk, hebben zij daar geen middelen voor. Al het geld voor participatie van gemeenten is namelijk bedoeld voor andere doelgroepen zoals mensen in de bijstand en jonggehandicapten.’

Toch vindt u die hulp uw taak?

‘Ja. Allereerst natuurlijk om die mensen te helpen en daarnaast zijn de kosten van maatschappelijke inactiviteit hoog. De vraag of gemeenten oudere werkzoekenden moeten helpen, ben ik eigenlijk allang voorbij. Het draait om de vraag hoe we deze groep werkzoekenden het best zouden kunnen ondersteunen.’

Hoe wilt u hen gaan helpen?

‘Laat ik vooropstellen dat die hulp bij uitstek van de werkgevers en werknemers op landelijk niveau moet komen. Zij zouden bijvoorbeeld afspraken kunnen maken in cao’s over de employability van oudere werknemers zodat zij optimaal inzetbaar zijn én blijven. Maar als gemeente kunnen we onder andere ondernemers stimuleren om ouderen aan te nemen en vooroordelen proberen weg te nemen. In die zin beschouw ik mezelf als ambassadeur van deze doelgroep.’

Hoe belangrijk is het dat gemeenten geld krijgen voor steun aan oudere werklozen?

‘Erg belangrijk. Ik pleit er daarom onder meer bij de wethouders van de G32 voor. Vergeet niet dat het werkloosheidsprobleem van ouderen in sommige opzichten ernstiger is dan dat van jongeren. Bij jeugdwerkloosheid gaat het om frictiewerkloosheid, een probleem dat – hoe vervelend ook – voor het individu van tijdelijke aard is. Werkloosheid onder ouderen is daarentegen een veel hardnekkiger probleem.’

‘Voor iedereen is werkloosheid moeilijk’

Pieter Varekamp, fractievoorzitter VVD Westland, beschouwt hulp aan ouderen zonder werk niet als primaire taak van de gemeente. Het algemene programma van Westland voor ondersteuning van werklozen, volstaat volgens hem vooralsnog.

Hoeveel werkloze 55-plussers telt de gemeente Westland?

‘Exacte cijfers daarover heb ik niet. We hebben in totaal tussen de 1850 en 2000 werklozen, dat is ongeveer 5 procent van de beroepsbevolking. Een aanzienlijk deel ervan is ouder dan 55 jaar.’

Uw gemeente heeft geen beleid om hen aan werk te helpen. Waarom niet?

‘Voor iedereen die het treft, is werkloosheid moeilijk. We zien graag dat werklozen weer een baan vinden. Dat geldt voor allen, ongeacht leeftijd. De gemeente Westland heeft een algemeen programma om werklozen aan het werk te helpen, Werkplein Westland geheten.’

Wordt het geen tijd dergelijk beleid ook voor 55-plussers in te stellen?

‘Het is voor ouderen inderdaad lastiger om weer een baan te vinden dan voor jongeren. Overigens is het geen bewuste keuze van de gemeente om ouderen niet te helpen bij het vinden van werk. We zeggen echt niet: “laat die doelgroep maar schieten”. Wellicht dat we daar voor 55-plussers ook naar moeten gaan kijken. Ik ben daar niet op voorhand tegen.’

Maar u beschouwt die hulp niet als een gemeentelijke taak?

‘Nee, het is geen primaire taak van de gemeente. Het UWV Werkbedrijf pakt werkloosheid in de regio aan. Het verzorgt doelgerichte trainingen die veel verder gaan dan alleen het schrijven van een sollicitatiebrief. Westlanders vinden daardoor wellicht een baan in bijvoorbeeld Rotterdam. Dat is prima. Dat neemt niet weg dat we als gemeente ook wat kunnen doen. Dat kan gaan spelen op het moment dat de werkloosheid voor ouderen een probleem voor de lokale samenleving dreigt te worden.’

Welke voordelen zou het hebben als de gemeente oudere werklozen wel extra zou bijstaan?

‘In de eerste plaats dat de kosten van de bijstand die we betalen aan oudere werklozen, omlaag zouden gaan. Maar dat vind ik niet het belangrijkste argument voor extra hulp. Werkloosheid van ouderen kan ook grote sociaal-maatschappelijke gevolgen hebben. De kans bestaat dat mensen minder zullen deelnemen aan de samenleving, vereenzamen en daardoor gezondheidsklachten krijgen. Dat voorkomen, zou ik het belangrijkste voordeel vinden. Overigens wil ik eerst meer weten over de ontwikkeling van ouderenwerkloosheid in onze gemeente voordat ik speciaal beleid voor deze doelgroep zou steunen.’