Het schuldendomein is complex, enorm in beweging en er komt veel op gemeenten af. De VNG helpt gemeenten om wetgeving en ontwikkelingen in het schuldendomein te vertalen naar hun eigen context, visie, beleid, processen, uitvoering, communicatie en samenwerking met ketenpartners.
Drie centrale ambities in de gemeentelijke schuldenaanpak
Om gemeenten overzicht en houvast te geven clusteren we onze ondersteuning rond drie centrale ambities in de aanpak van schulden:
Schulden voorkomen en klein houden
Schulden oplossen
Inwoners ondersteunen en begeleiden
Ondersteuningsproducten
De VNG ontwikkelde afgelopen jaren diverse producten om gemeenten te ondersteunen in hun rol op deze ambities. In de Productcatalogus Schuldendomein (pdf, 176 kB) vindt u al onze ondersteuningsproducten overzichtelijk en toegankelijk bij elkaar. Alle producten zijn ook te vinden in de routekaart Financiële Zorgen. De routekaart biedt gemeenten een basis, overzicht en concrete handvatten voor integrale schuldhulpverlening vanuit inwonerperspectief en verschillende gemeentelijke rollen. De VNG ondersteunt gemeenten daarnaast bij het implementeren van de elementen Basisdienstverlening Schuldhulpverlening.
Voorkomen is beter dan genezen. Daarom zetten gemeenten actief in op preventie van schulden. Dit begint met financiële educatie, zodat iedereen de benodigde vaardigheden heeft voor een financieel gezonde toekomst. Daarnaast bieden 'life events' (levensgebeurtenissen met mogelijke financiële gevolgen) gemeenten een aanknopingspunt om inwoners gericht te benaderen met informatie en een ondersteuningsaanbod. Ook gemeentelijke hulp bij het aanvragen van voorzieningen is van groot belang om schulden te voorkomen.
Als er toch achterstanden ontstaan, hebben gemeenten een belangrijke rol - als sociale invorderaar, derdebeslagene en vroegsignaleerder - om schulden klein te houden, de beslagvrije voet te borgen en inwoners toe te leiden naar passende hulp. Goede interne en externe samenwerking is hierbij essentieel.
Meer informatie
- Preventie (pdf, 4,7 MB)
- Life events
- Vroegsignalering (pdf, 1 MB)
- Beslagvrije voet (pdf, 2,8 MB)
Gemeenten hebben een regierol in het oplossen van schulden. Dat begint met een vormvrije en laagdrempelige aanmelding, waarbij gemeenten inwoners zo veel mogelijk ontzorgen. Ook zetten gemeenten in op (schulden)rust, o.a. door te registeren dat inwoners schuldhulp ontvangen (Verwijs Index Schuldhulpverlening) en door standaard een saneringskrediet te bieden op basis van het Vrij te laten bedrag.
Schuldhulp wordt efficiënter door kortere doorlooptijden, monitoring (Data Delen Armoede en Schulden) en gestandaardiseerde gegevensuitwisseling tussen schuldhulpverleners en schuldeisers via het Schuldenknooppunt. En ook een betere interne samenwerking, waarbij lokale overheden incassomaatregelen pauzeren in afwachting van het voorstel en daar bij voorbaat mee akkoord gaan (Convenant Lokale Overheid), draagt bij aan efficiënte schuldhulpverlening.
Meer informatie
Schuldhulpverlening (pdf, 3 MB)
Ondersteuning en begeleiding is een fundamenteel onderdeel van de hulp aan inwoners met financiële zorgen of schulden. Het voorkomt dat inwoners uitvallen en biedt hun toekomstperspectief. De begeleiding van inwoners start vanaf het eerste contact en ook nazorg is onderdeel van het traject. Vanaf het eerste gesprek wordt gewerkt aan een vertrouwensband en het gestructureerd in beeld brengen van het verhaal en de ondersteuningsbehoefte van inwoners.
Zo wordt toegewerkt naar een plan van aanpak voor de schulden én voor de ondersteunende en financiële begeleiding. Gemeenten houden persoonlijk contact en zien terugval als onderdeel van gedragsverandering en een kans om te leren. Bij de ondersteuning houden gemeenten rekening met behoeften van specifieke doelgroepen, zoals jongeren en ondernemers. Ook werken gemeenten samen met vrijwilligers(organisaties) om inwoners te bereiken, passend te ondersteunen en te zorgen dat hulp optimaal op elkaar aansluit.
Meer informatie
- Ondernemers (pdf, 5,6 MB)
- Jongeren (pdf, 901 kB)
- Samenwerken met vrijwilligers (pdf, 1,2 MB)
- Begeleiding (pdf, 3,6 MB)