Hoofdlijnen

• Treedt in werking per: 1-1-2027 (fase 3)
• Was:  Verschil in uitvoering bij gemeenten. Sommigen vulden aan op grond van artikel 18 lid 1 Pw of vanuit de bijzondere bijstand. Andere gemeenten vulden niet aan.
• Wordt: Recht op ophoging van de norm, gelijk aan het maximale maandbedrag ALO-kop.
• Wetsartikel: Artikel 24a, Participatiewet
• Verplichte wijziging: Ja
• Beleids- en uitvoeringsimpact: Beperkt
  • Bestandsonderzoek, dossieronderzoek en transitie-onderzoek
  • Ingewikkeld doelgroep te bepalen en uitwerking. Vergt extra aandacht bij kennisdeling met lokale medewerkers.
  • Communicatie-uitingen voor nieuwe situatie
• Lokale verordening: Nee
• Lokaal beleid: Nee
• Fiscale impact: Situationeel
• Impact op toeslagen:  Situationeel; impact op huurtoeslag als inwonend
• ICT-impact: Beperkt
  • Vergt een nieuw bericht van Belastingdienst via IB (alleenstaande ouders met bijstand vergelijken met gehuwden met KGB, of KGB < max. ALO-kop)
  • Aanpassing lokale webformulieren
• Bestandsonderzoek en selectie lopende gevallen nodig: Ja, bestandsonderzoek nodig voor dossieronderzoek, benaderen nieuwe doelgroep (kostendeler) en aanpassing bestaande doelgroepen. Zie ook wijziging ‘niet-rechthebbende partner’
• Nieuwe beschikking nodig: Ja, inclusief nieuwe berekening, liefst met ingangsdatum in de toekomst

Waarom is deze wijziging onderdeel van de Participatiewet in Balans? 

Wettelijke codificatie van jurisprudentie. Als de belanghebbende onvoldoende bestaans­middelen heeft en onder het bestaansminimum leeft door het mislopen van de ALO-kop, beschouwt de CRvB het gemis aan de ALO-kop als een zeer bijzondere situatie op grond waarvan met toepassing van artikel 18, eerste lid, Pw. De bijstand moet worden afgestemd op de individuele situatie van belanghebbende. Artikel 18, eerste lid, Pw betreft de individuali­serings­bepaling. Omdat de ALO-kop ziet op algemeen noodzakelijke kosten van het bestaan, is individualiseren van de algemene bijstand de aangewezen route en niet het verlenen van bijzondere bijstand. De regering acht het wenselijk dat deze vaste lijn binnen de juris­prudentie wordt gecodificeerd. De uitvoering krijgt op deze wijze een duidelijk handelings­kader en de bijstandsgerechtigde wordt de noodzakelijke rechtszekerheid geboden.

Gemeentenieuws februari 2024

Dienst Toeslagen heeft wijzigingen doorgevoerd in de uitkering van de alleenstaande ouderkop (ALO-kop), wat gevolgen heeft voor alleenstaande ouders met een partner die nog moet nareizen.

• Wijziging ALO-kop uitkering: Sinds eind vorig jaar keert Dienst Toeslagen de alleenstaande ouderkop niet automatisch uit aan alleenstaande ouders waarvan de partner nog moet nareizen, om te voorkomen dat gezinnen schulden krijgen als de partner zich bij hen voegt.
• Registratie huwelijkspartner: Als de huwelijkspartner in het buitenland verblijft en geen BSN heeft, ziet het systeem van Dienst Toeslagen dit niet. Hierdoor kunnen sommige ouders onterecht de ALO-kop ontvangen, wat later kan leiden tot terugvorderingen.
• Ambtshalve maatwerkondersteuning bijstand: Gemeenten moeten in individuele gevallen de bijstand aanvullen voor alleenstaande, gehuwde ouders zonder recht op ALO-kop, gebaseerd op artikel 18 van de Participatiewet. Dit wordt gecodificeerd in het wetsvoorstel Participatiewet in balans.

Wat betekent dit voor gemeenten?

Deze wijziging heeft impact op gemeenten, want zij vraagt:

• Meer tijd: De wijziging vraagt structureel om meer individueel onderzoek. Deze situaties heeft de gemeente niet zomaar in beeld en het risico is aanzienlijk dat de klant het ook niet weet en het niet goed bij de gemeente aangeeft, waardoor gevallen gemist worden.
• Eenmalige systeemaanpassing: Eenmalige aanpassing van het werkproces, de uitkeringsadministratie, de beschikkingen en mogelijk aanpassing van het (digitale) aanvraagformulier.
• Heldere communicatie: Het is belangrijk dat deze doelgroep actief op de hoogte wordt gebracht van deze wijziging om zich vervolgens bij de gemeente te kunnen melden.