Nummer 10, 16 juni 2017

Tekst: Leo Mudde, Marten Muskee en Paul van der Zwan

Groen licht voor fonds gezamenlijke uitvoering

Er komt een Fonds Gezamenlijke Gemeentelijke Uitvoering, zo heeft de algemene ledenvergadering besloten. Het is bedoeld voor de financiering van taken die de VNG voor alle gemeenten uitvoert. 

De huidige financieringswijze van deze taken met uitnamen uit het Gemeentefonds mag vanaf 2018 niet meer. De leden besloten vorig jaar om een nieuw arrangement in te richten voor de financiering van taken die de VNG uitvoert voor alle gemeenten. Dat is het nieuwe fonds, het wordt ondergebracht bij de VNG.

Deze oplossing staat zo dicht mogelijk bij de oude financieringswijze via het Gemeentefonds. Het gaat om een technische omzetting die geen materiële of inhoudelijke consequenties heeft; dat is de wens van de BALV 2016 op basis van het voorstel Samen Organiseren. 
De besluitvorming en verantwoording over de uit te voeren gezamenlijke activiteiten veranderen niet; die blijven lopen via de ALV. Wel wordt de transparantie vergroot waardoor de beïnvloedingsmogelijkheden van de leden toenemen.
Met ingang van 2018 brengt de VNG de benodigde middelen voor gezamenlijke activiteiten in rekening bij alle gemeenten. Het gaat om een verplichte financiële bijdrage naar rato van het aantal inwoners. De gemeente Nijmegen wilde de passage die dat regelt tijdens de BALV in december behandelen. ‘Wij hebben geen gelegenheid gehad hierover met de raad te spreken, en de raad heeft budgetrecht. We hebben graag brede steun van de raad en willen hier geen gedoe over’, aldus wethouder Renske Helmer (SP). Nijmegen had geen motie ingediend, maar het voorstel van Nijmegen werd wel in stemming gebracht. Het haalde het niet: ruim driekwart stemde tegen.

De financiële bijdragen van de leden zullen worden geïnd via facturering. Dat was voorheen ook zo, alleen gold toen geen betalingsverplichting: betaling gebeurde toen immers al door uitname uit het Gemeentefonds. Vanaf volgend jaar moeten gemeenten die facturen wél betalen. 

Onder de activiteiten gezamenlijke gemeentelijke uitvoering voor 2018 vallen onder meer: Digitale Agenda 2020, Digitaal Klantdossier, Taxatiewijzer Onroerende Zaken, Burgerzakenmodules en Kwaliteitsinstituut Nederlandse Gemeenten. (PvdZ)

Nú fonds om nadeelgemeenten te helpen

Wachten op een nieuw kabinet is niet gewenst. Het huidige, demissionaire kabinet moet geld beschikbaar stellen voor een ‘transformatiefonds’ om de honderd gemeenten met een financieel tekort in het sociaal domein te helpen.

Met zo’n fonds, dat boven op het macrobudget moet komen, kunnen die gemeenten meer tijd krijgen om de transformatie in een ‘realistischer tijdsbestek’ te kunnen realiseren dan waar het kabinet vanuit gaat. In de ALV is een motie met deze strekking unaniem aangenomen. Het bestuur van de VNG had de leden al geadviseerd de motie over te nemen, maar de indieners wilden haar toch in stemming brengen. De overtuiging waarmee de vergadering zich achter de motie schaarde, is zo een stevig signaal richting het Binnenhof geworden.

De motie verbindt wel een voorwaarde aan het gewenste transformatiefonds. Gemeenten kunnen daar alleen een beroep op doen als zij kunnen aantonen dat ze als ‘lerende organisatie’ vol inzetten op innovatie en transformatie.
De motie roept de VNG ook op om bij het kabinet te pleiten voor structurele afspraken over de indexatie van de budgetten voor het sociaal domein, zowel op het punt van de volumegroei als van de loon- en prijsbijstelling.
Uit recent onderzoek blijkt dat nu al een kwart van de gemeenten te maken heeft met tekorten tussen de 10 en 20 procent: een totaaltekort van bijna 300 miljoen euro bij honderd gemeenten. (LM)

Omgevingswet vraagt mogelijk om verruiming Gemeentefonds

De motie van Utrechtse Heuvelrug voor extra gelden voor de Omgevingswet in het Gemeentefonds is tijdens de ALV aangenomen.

Het college van Utrechtse Heuvelrug vroeg de VNG ervoor te zorgen de kosten van gemeenten door de invoering van de Omgevingswet te monitoren en aan te dringen op kostenbeheersing door het Rijk. Ook zou de VNG voor de inwerkingtreding van de wet opnieuw in overleg met het Rijk moeten over de houdbaarheid van de gemaakte afspraken in het hoofdlijnenakkoord, waarin afspraken zijn gemaakt over de verdeling van de invoeringskosten, en hier zo nodig extra gelden te reserveren.

Wethouder Gerrit Boonzaaijer (SGP) had gebruikgemaakt van de VNG-rekentool en daaruit trekt hij de conclusie dat de invoering van de nieuwe Omgevingswet de komende jaren zorgt voor zowel een incidentele als structurele belasting van de gemeentebegroting. 

Boudewijn Revis, VVD-wethouder in Den Haag, reageerde namens de VNG. Hij is positief gestemd dat de gemeenten werken aan de invoering van de Omgevingswet want er is nog veel te doen. Hij gaf ook aan dat de rekentool nog niet helemaal klaar is om dat er nog onderzoeken lopen hoe de kosten van invoering in beeld te brengen. Het beeld dat in Utrechtse Heuvelrug naar voren komt, is echter duidelijk. Revis gaf ook aan dat met het Rijk is afgesproken dat een halfjaar voor invoering van de wet duidelijk moet zijn om welke kosten het precies gaat en hoe die zijn te beheersen. (MM)

Intensiever spreken over accountantscontrole

De VNG moet de gesprekken met het Rijk en de accountantssector intensiveren ter voorkoming van dubbel werk voor accountants voor gemeenten, zo vinden de leden van de VNG. Zij stemden tijdens de algemene ledenvergadering in met een motie van de gemeente Bunschoten die daarom vraagt.

Gezien de eigenheid van gemeenten kunnen regels voor de accountantscontrole van gemeenten volgens de indieners van de motie afwijken van de regels voor het bedrijfsleven. De indieners vinden een stevige accountantscontrole voor gemeenten vanzelfsprekend van belang. Maar het onverkort hanteren van de Nadere Voorschriften Controle en Overige Standaarden leidt tot te veel administratieve lastendruk bij gemeenten. Dubbel werk en extra kosten moeten worden voorkomen.

De motie van Bunschoten ligt in het verlengde van voorstellen van de werkgroep Vernieuwing accountantscontrole gemeenten, onder voorzitterschap van Staf Depla, destijds burgemeester van Heerlen en nu burgemeester van Breda. De werkgroep pleitte twee jaar geleden voor een doelmatiger accountantscontrole; dat betekent niet minder controle maar meer op maat van gemeenten gesneden. Want een gemeente is geen bedrijf; zo hebben de begroting en de jaarrekening bij gemeenten een andere rol dan bij bedrijven. (PvdZ)

Stemmen tellen, moet digitaal

De VNG moet het ministerie van BZK op korte termijn vragen een digitale wijze van stemmen tellen te ontwikkelen. Een motie daartoe van het college van B en W van Utrechtse Heuvelrug krijgt steun van de leden van de VNG.

B en W van Utrechtse Heuvelrug noemen het handmatig tellen van papieren stembiljetten een zeer arbeidsintensieve bezigheid. De manier van digitaal stemmen tellen, moet wel aan enkele eisen voldoen: controleerbaarheid, betrouwbaarheid, veiligheid, snelle oplevering uitkomsten en taakverlichting voor betrokkenen bij het verkiezingsproces.

De motie vraagt de VNG ook om bij BZK aan te dringen op voorstellen voor het opnieuw inrichten van het stemproces en bijbehorende deelprocessen vanuit een digitale invalshoek. De kosten en de belasting van betrokkenen van het huidige analoge proces en het digitale proces moet de VNG vervolgens met elkaar vergelijken.

De digitalisering lijkt zich naar het oordeel van het college Utrechtse Heuvelrug te beperken tot het digitaal maken van het analoge proces; mogelijkheden van digitalisering in verbetering van het proces zelf lijkten niet te worden benut. (PvdZ)

Aanvullende afspraken verpakkingsmateriaal nodig

Een motie om met producenten/importeurs en gemeenten aanvullende afspraken te maken voor de inzameling en recycling van kunststof verpakkingen na 2022 is tijdens de ALV aangenomen. 

De gemeenten De Ronde Venen, Leusden, Lopik, Wijk bij Duurstede en Zeist vroegen de VNG ook om de huidige doelstelling van 52 procent hergebruik verder te verhogen, bijvoorbeeld in de richting van 65 procent in 2022 zoals ook in Duitsland aan de orde is. Producenten en importeurs moeten worden gestimuleerd om zoveel mogelijk secundaire grondstoffen toe te passen in hun producten en zich er van te vergewissen dat de door hen op de markt gebrachte verpakkingen ook daadwerkelijk recyclebaar zijn. 

Wethouder Gerrit Spelt van Lopik: ‘Alle gemeenten zijn druk met de circulaire economie. Er worden echter minder gerecyclede grondstoffen gebruikt dan beschikbaar. Nieuw materiaal is nog steeds goedkoper dus de markt moet iets geholpen worden. We moeten niet het risico lopen dat er goed materiaal in de verbrandingsoven belandt.’ (MM)

Zie ook