Met een inspirerende kick-off is het programma Uitvoeringskracht officieel van start gegaan. Tijdens deze bijeenkomst kwamen de 8 geselecteerde pilotgemeenten samen om hun plannen te presenteren, kennis uit te wisselen en de samenwerking op te zoeken. Daarmee markeert deze dag een energieke aftrap van een programma dat in 2026 zichtbaar verschil moet maken in de gemeentelijke uitvoering.
Bekijk de 8 pilots Uitvoeringskracht 2026
Dankzij een subsidie van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties stimuleert de VNG ook dit jaar de uitvoeringskracht van gemeenten.
Leren door te doen: innovatie in de praktijk
De belangstelling voor het programma was groot. In januari werden 36 voorstellen ingediend. Na een zorgvuldige selectie bleven 8 pilots over die het beste scoorden op meerwaarde, eenvoud en haalbaarheid.
De geselecteerde projecten laten zien waar gemeenten vandaag de dag staan: volop in beweging, met sterke focus op digitalisering, arbeidsbesparing en digitaal vakmanschap. De pilots bevinden zich in verschillende ontwikkelfases: van een eerste uitgewerkt idee tot bewezen oplossing. Maar hebben 1 ding gemeen: ze leveren concrete waarde voor inwoners, ambtenaren en gemeentelijke organisaties.
Het uitgangspunt is helder: leren door te doen. Door oplossingen direct in de praktijk te testen, ontstaat waardevolle kennis die actief wordt gedeeld. Succesvolle innovaties kunnen vervolgens worden opgeschaald en mogelijk zelfs collectief worden ingezet.
Verbinding met de Nederlandse Digitaliseringsstrategie
De pilots sluiten nauw aan bij de ambities van de Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS). Gemeenten werken al jaren steeds intensiever samen op het gebied van digitalisering, zowel intergemeentelijk als overheidsbreed. De maatschappelijke opgaven zijn simpelweg te groot om alleen op te pakken.
Met de resolutie ‘Als 1 sterke bestuurslaag regie op de digitale samenleving’ hebben gemeenten in 2025 een duidelijke koers ingezet: de vrijblijvendheid voorbij. Digitalisering wordt steeds meer een gezamenlijke verantwoordelijkheid, met als doel om op termijn tot wel 80% van de digitale voorzieningen te collectiviseren. Gemeenten hanteren hierin het principe ‘overheidsbreed, tenzij’ en werken deze voorstellen uit in de context van de NDS.
De gekozen prioriteiten - AI en algoritmen, cloud, dienstverlening (waaronder Common Ground) en digitale veiligheid – komen duidelijk terug in de geselecteerde pilots. Daarmee vormen deze projecten een concrete invulling van de bredere beweging richting overheidsbrede samenwerking.
Een gezamenlijke stap vooruit
Tijdens de kick-off in Utrecht werd niet alleen vooruitgekeken, maar ook de gezamenlijke ambitie benadrukt. Programmamanager Bart Geerdink verwoordde het als volgt:
'Vandaag zijn we bijeen in Utrecht, waar we met 8 nieuwe pilots een startbijeenkomst hebben die komend jaar in de uitvoeringspraktijk van gemeenten laten zien hoe we voor inwoners, ondernemers en onze medewerkers het verschil kunnen maken. Dat er ook dingen in die uitvoering veranderen. Dat we AI weten toe te passen. Dat een digitale autonome werkplek mogelijk is bij gemeenten en dat het werkt.'
Op weg naar resultaten
De komende maanden gaan de pilots actief aan de slag. Eind 2026 leveren zij hun resultaten op. De verwachting is dat succesvolle oplossingen snel hun weg vinden naar andere gemeenten.
Daarmee is het programma Uitvoeringskracht meer dan een verzameling losse projecten: het is een motor voor vernieuwing, samenwerking, hergebruik en collectivisering.
Gemeenten worden nadrukkelijk uitgenodigd om de resultaten te volgen, kennis te benutten en waar mogelijk zelf aan te haken.